Connect with us

Zmiany w pro­gra­mach

Hodowla

Zmiany w pro­gra­mach

tekst: Agnieszka Szymańska

Próba dziel­no­ści ogie­rów po 100-dnio­wym tre­nin­gu polo­wym, meto­da linio­wej oce­ny ogie­rów i kla­czy, bada­nie ogie­rów w kie­run­ku oste­ochon­dro­zy oraz póź­niej­szy ter­min badań DNA koni uro­dzo­nych w wyni­ku inse­mi­na­cji to naj­waż­niej­sze zmia­ny w pro­gra­mach hodow­la­nych koni rasy mało­pol­skiej, wiel­ko­pol­skiej i pol­ski koń szla­chet­ny pół­krwi, któ­re zaczną obo­wią­zy­wać od 15 kwiet­nia.

Zgodnie z zale­ce­nia­mi MRiRW pro­gra­my hodow­la­ne trzech ras szla­chet­nych zosta­ły ujed­no­li­co­ne oraz podzie­lo­ne na część opi­so­wą oraz 4 załącz­ni­ki: 1. Regulamin wpi­su do ksiąg stad­nych, 2. Metodyka oce­ny war­to­ści użyt­ko­wej, 3. Zasady kate­go­ry­za­cji ogie­rów oraz 4. Zasady oce­ny linio­wej.

W regu­la­mi­nach wpi­su do ksiąg wpro­wa­dzo­no zapi­sy doty­czą­ce obo­wiąz­ko­wych badań RTG i DNA

Wzorując się na zagra­nicz­nych związ­kach hodow­la­nych, komi­sje ksiąg stad­nych m, sp i wlkp wpro­wa­dzi­ły wymóg badań radio­lo­gicz­nych w kie­run­ku oste­ochon­dro­zy, sto­so­wa­ny od lat przez księ­gi koni spor­to­wych na całym świe­cie. Zarówno przy uzna­wa­niu ogie­rów uro­dzo­nych w Polsce, jak i spro­wa­dzo­nych z zagra­ni­cy kon­tro­la sta­nu koń­czyn daje waż­ną infor­ma­cję o jako­ści mate­ria­łu wpro­wa­dza­ne­go do hodow­li kra­jo­wej. Wynik bada­nia wyklu­cza­ją­cy trze­ci sto­pień oste­ochon­dro­zy będzie wyma­ga­ny przy skła­da­niu wnio­sku o uzna­nie każ­de­go ogie­ra, nie­za­leż­nie od jego wie­ku i rodza­ju zda­nej pró­by dziel­no­ści. Opis kla­sy­fi­ka­cji zmian zamiesz­czo­ny w tabe­li 1. został opra­co­wa­ny w poro­zu­mie­niu ze spe­cja­li­sta­mi z dzie­dzi­ny wete­ry­na­rii i gene­ty­ki.

Zgodnie z nowym zapi­sem pro­gra­mu konie uro­dzo­ne od 15.04.2017 r. w wyni­ku sztucz­ne­go una­sien­nia­nia będą musia­ły mieć potwier­dzo­ne pocho­dze­nie po oboj­gu rodzi­cach na pod­sta­wie bada­nia DNA dopie­ro przed wpi­sem do księ­gi stad­nej (dopusz­cze­niem do roz­ro­du). Wprowadzenie tej zmia­ny jest odpo­wie­dzią na wnio­ski hodow­ców, dla któ­rych ozna­cza odro­cze­nie kosz­tów badań o mini­mum 2,5 roku, a dla sprze­da­ją­cych odsad­ki i mło­dzież cał­ko­wi­te ich unik­nię­cie. Nie zapo­mi­naj­my jed­nak, że bada­nie okre­śla­ją­ce DNA kla­czy pod­da­nej zabie­go­wi sztucz­ne­go una­sien­nie­nia pozo­sta­je obo­wiąz­ko­we i musi być wyko­na­ne przed jej wyźre­bie­niem.

Metodyka oce­ny war­to­ści użyt­ko­wej posze­rzo­na o polo­wą pró­bę dziel­no­ści ogie­rów

Program wierz­cho­wej pró­by dziel­no­ści ogie­rów po 100-dnio­wym tre­nin­gu polo­wym został opra­co­wa­ny w celu dosto­so­wa­nia sys­te­mu oce­ny war­to­ści użyt­ko­wej ogie­rów do aktu­al­ne­go sta­nu hodow­li koni w kra­ju. W ostat­nich latach licz­ba ogie­rów przy­stę­pu­ją­cych do sta­cjo­nar­nej pró­by wierz­cho­wej dra­stycz­nie spa­dła (w 2010 r. – 43 szt., w 2015 – 6, w 2016 – 16), w związ­ku z czym pro­wa­dze­nie zakła­du tre­nin­go­we­go prze­sta­ło speł­niać swo­ją rolę i sta­ło się nie­opła­cal­ne.

PZHK prze­pro­wa­dził ogól­no­kra­jo­wą ankie­tę, w któ­rej więk­szość wła­ści­cie­li ogie­rów opo­wie­dzia­ła się za wpro­wa­dze­niem tre­nin­gu polo­we­go, następ­nie we współ­pra­cy ze spe­cja­li­sta­mi z dzie­dzi­ny hodow­li i użyt­ko­wa­nia koni ras szla­chet­nych opra­co­wał pro­gram polo­wej pró­by dziel­no­ści, wzo­ru­jąc się na wio­dą­cych euro­pej­skich związ­kach hodow­la­nych. Przewiduje on kwa­li­fi­ka­cję, tre­ning i pró­bę dziel­no­ści dla ogie­rów w wie­ku od 3 do 4 lat z podzia­łem na 3 gru­py użyt­ko­we – ujeż­dże­nio­wą, sko­ko­wą i wszech­stron­ną (prze­zna­czo­ną dla ogie­rów zaawan­so­wa­nych w krew xx, oo, xxoo oraz speł­nia­ją­cych warun­ki pro­gra­mów ochro­ny rasy mało­pol­skiej i wiel­ko­pol­skiej). Po doko­na­niu pre­se­lek­cji w okrę­gach zosta­nie prze­pro­wa­dzo­na ana­li­za rodo­wo­do­wa i wstęp­na kwa­li­fi­ka­cja koni do grup. Kolejnym eta­pem kwa­li­fi­ka­cji będzie komi­syj­na oce­na pokro­ju oraz sko­ków i ruchu luzem w dwóch lub trzech miej­scach w kra­ju (w zależ­no­ści od licz­by zgło­szo­nych koni).

Podczas kwa­li­fi­ka­cji do tre­nin­gu wierz­cho­we­go będą oce­nia­ne tak­że ogie­ry z tzw. gru­py D w ramach I eta­pu kwa­li­fi­ka­cji na sta­cjo­nar­ny tre­ning zaprzę­go­wy. Po otrzy­ma­niu odpo­wied­niej oce­ny za pokrój i ruch luzem wezmą udział w II eta­pie, spraw­dza­ją­cym przy­go­to­wa­nie do pra­cy w zaprzę­gu. Ogiery z grup A, B, C, po pozy­tyw­nej oce­nie oraz dostar­cze­niu wyni­ków badań DNA, RTG i krta­ni, odbę­dą 100-dnio­wy tre­ning w miej­scach wyzna­czo­nych przez ich wła­ści­cie­li. Testy połów­ko­we oraz pró­ba koń­co­wa obej­mu­ją­ca oce­nę komi­sji i jeźdź­ców testo­wych odbę­dą się w jed­nym miej­scu, wyzna­czo­nym przez PZHK. Podobnie jak pod­czas kwa­li­fi­ka­cji wynik oce­ny komi­syj­nej będzie poda­ny po dwóch dniach pró­by. Po ogło­sze­niu wyni­ków zosta­nie prze­pro­wa­dzo­ne bada­nie anty­do­pin­go­we wybra­nych koni.

W tym roku po uzy­ska­niu odpo­wied­nie­go wyni­ku polo­wej pró­by dziel­no­ści ogie­ry otrzy­ma­ją licen­cje na dotych­cza­so­wych zasa­dach (doży­wot­nio). Od 2018 r. kwa­li­fi­ka­cja do hodow­li będzie cza­so­wa (do 7. roku życia), z moż­li­wo­ścią prze­dłu­że­nia poprzez zdo­by­cie w tym cza­sie kwa­li­fi­ka­cji do MPMK w dys­cy­pli­nie ade­kwat­nej do swo­jej gru­py użyt­ko­wej.

Komisja Księgi Wielkopolskiej usta­li­ła odręb­ne wyma­ga­nia dla ogie­rów speł­nia­ją­cych warun­ki pro­gra­mu ochro­ny zaso­bów gene­tycz­nych (OZG). W razie nie­wy­star­cza­ją­ce­go wyni­ku testu koń­co­we­go (wierz­cho­we­go lub zaprzę­go­we­go) bądź nie­za­kwa­li­fi­ko­wa­nia się w wyzna­czo­nym ter­mi­nie do MPMK będą mia­ły pra­wo kry­cia wyłącz­nie tzw. kla­czy pro­gra­mo­wych (szcze­gó­ły – tab. 2).

Ocena linio­wa towa­rzy­szy nam od trzech lat

System linio­wej oce­ny koni od lat z powo­dze­niem funk­cjo­nu­je w więk­szo­ści wio­dą­cych związ­ków hodow­la­nych w Europie. Pozwala on wyko­nać szcze­gó­ło­wą cha­rak­te­ry­sty­kę koni pod kątem naj­waż­niej­szych dla selek­cji cech pokro­jo­wych i użyt­ko­wych. Dzięki temu oprócz dotych­cza­so­we­go wyni­ku punk­to­we­go (po tzw. boni­ta­cji) otrzy­mu­je­my dużo bar­dziej szcze­gó­ło­wą infor­ma­cję o tym, co w koniu jest dobre, prze­cięt­ne, a co złe.

Szkolenia z zakre­su oce­ny linio­wej zarów­no dla inspek­to­rów, jak i hodow­ców są pro­wa­dzo­ne już od trzech lat. W prak­ty­ce tzw. liniów­ka jest wyko­ny­wa­na rów­no­le­gle z oce­ną boni­ta­cyj­ną pod­czas wpi­su ogie­rów i kla­czy do ksiąg, za pomo­cą spe­cjal­ne­go arku­sza (tab. 3), podzie­lo­ne­go na część opi­so­wą (dol­ną) i punk­to­wą (gór­ną). Część opi­so­wa obej­mu­je cha­rak­te­ry­sty­kę 19 ele­men­tów pokro­ju, 9 ele­men­tów ruchu i 8 ele­men­tów sko­ko­wych (łącz­nie 36 cech). Podczas oce­ny koni ujeż­dże­nio­wych oce­nie pod­le­ga 28 ele­men­tów (pokrój i ruch), przy oce­nie koni zaprzę­go­wych 25 ele­men­tów (pokrój i ruch), zaś przy oce­nie koni sko­ko­wych 36 ele­men­tów (pokrój, ruch i sko­ki). W celu okre­śle­nia danej cechy komi­sja zazna­cza punkt (kół­ko) na ska­li od „a” do „i”, okre­śla­jąc w ten spo­sób, czy dana cecha jest na pozio­mie prze­cięt­nym, czy odchy­la się w kie­run­ku jed­ne­go z eks­tre­mów. W czę­ści gór­nej arku­sza wpi­su­je się oce­ny punk­to­we za typ, pokrój, ruch (wszyst­kie konie) i sko­ki (konie sko­ko­we), przy­zna­wa­ne z dokład­no­ścią do 0,5 pkt w ska­li od 1 do 10 (łącz­nie mak­si­mum 40 pkt). U wszyst­kich koni oce­nie pod­le­ga ruch w stę­pie, kłu­sie i galo­pie, a u koni sko­ko­wych dodat­ko­wo oce­nia się refleks, tech­ni­kę i moż­li­wo­ści sko­ko­we.

Zaktualizowane pro­gra­my hodow­la­ne rasy mało­pol­skiej, wiel­ko­pol­skiej i pol­ski koń szla­chet­ny pół­krwi zosta­ły już opu­bli­ko­wa­ne na stro­nie www.pzhk.pl i zaczną obo­wią­zy­wać od 15 kwiet­nia 2017 r.

Więcej w Hodowla

Na górę