Connect with us

Przygotowanie kla­czy do sezo­nu roz­ro­do­we­go*

Hodowla

Przygotowanie kla­czy do sezo­nu roz­ro­do­we­go*

Marian Tischner

Na płod­ność kla­czy, obok cech osob­ni­czych duży wpływ wywie­ra­ją czyn­ni­ki zewnętrz­ne oraz ryt­my bio­lo­gicz­ne. Organizm kla­czy pod­le­ga bowiem cyklicz­nym waha­niom hor­mo­nal­nym, zwią­za­nym ze zmia­na­mi pór roku. Czas poja­wie­nia się rui u kla­czy w cią­gu roku może być róż­ny, jed­nak szczy­to­we nasi­le­nie aktyw­no­ści roz­rod­czej koni przy­pa­da na okres wydłu­ża­nia się dnia świetl­ne­go, a obni­że­nie ma miej­sce w zimie, kie­dy to u kla­czy wystę­pu­je okres tzw. wyci­sze­nia zimo­we­go (ane­strus zimo­we) (Rys. 1).

Rys.1. Sezonowa aktyw­ność roz­rod­cza kla­czy w poszcze­gól­nych mie­sią­cach roku.

W warun­kach natu­ral­nych zaźre­bie­nie naj­czę­ściej nastę­pu­je w maju-czerw­cu co spra­wia, że poro­dy odby­wa­ją się na wio­sną, czy­li w porze naj­bar­dziej sprzy­ja­ją­cej dobre­mu odży­wia­niu i prze­ży­ciu nowo naro­dzo­nych źre­biąt. Natomiast w 1833 roku usta­lo­no dla koni peł­nej krwi angiel­skiej sezon, któ­ry obo­wią­zu­je z mały­mi wyjąt­ka­mi pra­wie we wszyst­kich rasach koni, od oko­ło 3-4 mie­sią­ce przed nadej­ściem natu­ral­ne­go sezo­nu roz­ro­do­we­go. Przyjęty w ten spo­sób ter­min kry­cia spra­wia, że wie­le kla­czy nie zosta­je zaźre­bio­na. Według sta­ty­styk pro­wa­dzo­nych w pol­skich pań­stwo­wych stad­ni­nach, każ­de­go roku oko­ło 3-5% kla­czy nie jest pokry­tych z powo­du bra­ku rui, 22% mimo kry­cia nie zosta­je źreb­na, a u oko­ło 8-10% kla­czy docho­dzi do resorp­cji zarod­ków lub ronień (tab. 1), (Tischner 2003).

Tab. 1. Wyniki roz­ro­du kla­czy uzy­ski­wa­ne w stad­ni­nach koni w Polsce.

Sporo kla­czy nie zacho­dzi w cią­żę tak­że z powo­du kry­cia ogie­ra­mi o obni­żo­nej płod­no­ści lub cał­ko­wi­cie bez­płod­ny­mi. W rezul­ta­cie każ­de­go roku oko­ło 21-37% kla­czy prze­zna­czo­nych do roz­ro­du nie jest źreb­na. Aby unik­nąć takich strat nale­ży kla­cze i ogie­ry odpo­wied­nio przy­go­to­wać do kolej­ne­go sezo­nu roz­ro­do­we­go.

Plan przy­go­to­wa­nia kla­czy do sezo­nu

W sierp­niu-wrze­śniu prze­pro­wa­dza­my szcze­gó­ło­we bada­nia kla­czy i na pod­sta­wie wyni­ków tego bada­nia dzie­li­my na kla­cze:
A - nie roku­ją­ce zaźre­bie­nia, dono­sze­nia cią­ży, uro­dze­nia i odcho­wa­nia swo­je­go potom­stwa,
B - źreb­ne,
C - jało­we.

  1. Klacze do wybra­ko­wa­nia ze sta­da matek. Klacze, któ­re nie roku­ją wyda­nia i odcho­wa­nia potom­stwa eli­mi­nu­je się ze sta­da matek.
  2. Klacze źreb­ne szcze­pi się prze­ciw ronie­niu zakaź­ne­mu. Szczepienie roz­po­czy­na się od 3-5 mie­sią­ca cią­ży i powta­rza w 7 i 9 mie­sią­cu cią­ży. Klacze szcze­pi się też prze­ciw tęż­co­wi i gry­pie jeden mie­siąc przed poro­dem aby zabez­pie­czyć nowo naro­dzo­ne źre­bię przez zacho­ro­wa­niem na tężec i gry­pę.
    Pod koniec sezo­nu pastwi­sko­we­go wszyst­kie kla­cze win­ny zostać odro­ba­czo­ne. Niektórymi pre­pa­ra­ta­mi nie nale­ży jed­nak odro­ba­czać kla­czy źreb­nych pod­czas pierw­szych 3 mie­się­cy i ostat­nie­go mie­sią­ca cią­ży.
    Klacze, któ­re nie zetknę­ły się z wiru­sem zakaź­ne­go zapa­le­nia tęt­nic (arte­ri­tis ujem­ne) powin­ny być izo­lo­wa­ne od koni siew­ców tego wiru­sa.
  3. Klacze jało­we pod­da­je się szcze­gó­ło­we­mu bada­niu kli­nicz­ne­mu, któ­re ma na celu okre­śle­nie przy­czy­ny jało­wie­nia i ewen­tu­al­ne­go lecze­nia.
* Referat wygło­szo­ny w dniu 15.06.2007 na sym­po­zjum pt. „Rozród koni” poświę­co­nym pamię­ci prof. dr hab. Władysława Bielańskiego w 25 rocz­ni­cę śmier­ci

Jest to frag­ment arty­ku­łu, aby prze­czy­tać peł­ny tekst zapra­sza­my do zaku­pu kwar­tal­ni­ka „Hodowca i Jeździec” Rok V nr 4 (15) 2007 / Rok VI nr 1 (16) 2008.
Pismo dostęp­ne jest w Okręgowych / Wojewódzkich Związkach Hodowców Koni, Biurze PZHK, za pośred­nic­twem pre­nu­me­ra­ty oraz w wybra­nych skle­pach jeź­dziec­kich.

Więcej w Hodowla

Na górę