Connect with us

Analiza wpły­wu wie­ku rodzi­ców na roz­wój soma­tycz­ny potom­stwa u koni rasy hucul­skiej

Hodowla

Analiza wpły­wu wie­ku rodzi­ców na roz­wój soma­tycz­ny potom­stwa u koni rasy hucul­skiej

Iwona Tomczyk-Wrona

Konie rasy hucul­skiej, mają­ce sta­tus „hodow­li zacho­waw­czej”, obję­te są pro­gra­mem ochro­ny zaso­bów gene­tycz­nych. Już kwiet­niu 1979 r. Sekcja Chowu Koni Rady Naukowo-Technicznej przy ówcze­snym Ministerstwie Rolnictwa pod­ję­ła uchwa­łę o koniecz­no­ści utrzy­ma­nia pol­skich hucu­łów jako rasy zacho­waw­czej, w celu zacho­wa­nia dorob­ku naro­do­wej kul­tu­ry mate­rial­nej, ochro­ny giną­ce­go relik­tu przy­rod­ni­czo-hodow­la­ne­go oraz zabez­pie­cze­nia war­to­ścio­wych cech gene­tycz­nych wła­ści­wych tej rasie. Ale dopie­ro 20-lat póź­niej, w 2000 roku został opra­co­wa­ny i zaak­cep­to­wa­ny przez MRiRW Program ochro­ny zaso­bów gene­tycz­nych dla koni hucul­skich.

Do 2005 roku ochro­na zaso­bów gene­tycz­nych finan­so­wa­na była z tzw. „fun­du­szu postę­pu bio­lo­gicz­ne­go” co dawa­ło dosyć ogra­ni­czo­ną licz­bę 210 kla­czy hucul­skich, obję­tych pomo­cą finan­so­wą z tego tytu­łu. Praktycznie ochro­ną obję­te mogły być tyl­ko ośrod­ki posia­da­ją­ce naj­więk­szą licz­bę kla­czy. Pozostałe sta­da nie mia­ły moż­li­wo­ści ubie­ga­nia się o uzy­ska­nie dota­cji.

Zmiana sys­te­mu dofi­nan­so­wa­nia jaka poja­wi­ła się po wpro­wa­dze­niu  Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich PROW 2004-2006, gdzie jed­nym z dostęp­nych pakie­tów w  Programie rol­no­śro­do­wi­sko­wym było Zachowanie lokal­nych ras zwie­rząt gospo­dar­skich, w tym rów­nież koni rasy hucul­skiej, dia­me­tral­nie zmie­ni­ło tę sytu­ację.

Praktycznie w rasie hucul­skiej cała aktyw­na hodow­la­na popu­la­cja kla­czy zosta­ła obję­ta dofi­nan­so­wa­nie z tytu­łu ochro­ny zaso­bów gene­tycz­nych zwie­rząt. Do Programu ochro­ny zosta­ła zgło­szo­na więk­szość licen­cjo­no­wa­nych kla­czy hucul­skich, nawet tych 15 let­nich i star­szych. Aktualnie ochro­ną obję­tych jest 713 kla­czy w 119 sta­dach. Klacze te musia­ły speł­niać sze­reg warun­ków, ale mię­dzy inny­mi posia­dać potom­stwo. Na tak sze­ro­ką ska­lę zja­wi­sko ubie­ga­nia się o dota­cję dla tak wie­lu star­szych kla­czy nie wystą­pi­ło w pozo­sta­łych rasach, obję­tych do tej pory ochro­ną zaso­bów gene­tycz­nych, tj. mało­pol­skiej, ślą­skiej i koni­ków pol­skich.

W hodow­li zacho­waw­czej, w tym rów­nież koni rasy hucul­skiej, bar­dzo istot­nym ele­men­tem selek­cyj­nym jest utrzy­ma­nie typu raso­we­go, któ­ry szcze­gó­ło­wo okre­ślo­ny jest w Programach ochro­ny zaso­bów gene­tycz­nych poszcze­gól­nych ras.
Typ raso­wy scha­rak­te­ry­zo­wa­ny jest poprzez pokrój, tj. mię­dzy inny­mi przez pod­sta­wo­we pomia­ry bio­me­trycz­ne. Poza tym zna­jo­mość pozio­mu wskaź­ni­ków bio­me­trycz­nych, zarów­no osob­ni­ków doro­słych, jak też źre­biąt i mło­dzie­ży w róż­nych eta­pach ich roz­wo­ju, jest waż­nym kry­te­rium selek­cyj­nym, zwłasz­cza, że wła­ści­wo­ści pokro­jo­we ras skon­so­li­do­wa­nych gene­tycz­nie dzie­dzi­czą się w stop­niu wyż­szym niż ras przej­ścio­wych.
Ze wzglę­du na utrzy­mu­ją­cy się duży popyt na konie hucul­skie, zarów­no kla­cze, jak i ogie­ry hucul­skie wyko­rzy­sty­wa­ne są roz­pło­do­wo przez wie­le lat i nie nale­żą do rzad­ko­ści osob­ni­ki dają­ce potom­stwo powy­żej 15 roku życia i star­sze.

W związ­ku z zaist­nia­łą sytu­acją posta­no­wio­no oce­nić wpływ wie­ku rodzi­ców na roz­wój soma­tycz­ny potom­stwa koni rasy hucul­skiej w wie­ku trzech lat. Jest to bar­dzo waż­ny moment w roz­wo­ju koni, ponie­waż nastę­pu­je wów­czas kwa­li­fi­ka­cja hodow­la­na i nada­nie licen­cji.

Analizę prze­pro­wa­dzo­no na pod­sta­wie trzech pod­sta­wo­wych pomia­rów bio­me­trycz­nych, wyko­ny­wa­nych na koniach, któ­re ukoń­czy­ły trze­ci roku życia:

  • wyso­kość w kłę­bie (cm) - mie­rzo­na laską zoo­me­trycz­ną;
  • obwód klat­ki pier­sio­wej (cm) - mie­rzo­ny taśmą zoo­me­trycz­ną;
  • obwód nad­pę­cia przed­nie­go (cm) - mie­rzo­ny taśmą zoo­me­trycz­ną.

Zebrany mate­riał badaw­czy podzie­lo­no ze wzglę­du na płeć (kla­cze, ogie­ry, wała­chy) oraz wiek ich ojców i matek.

Uzyskane dane pod­da­no ogól­nej ana­li­zie sta­ty­stycz­nej, któ­ra wyka­za­ła brak istot­ne­go wpły­wu wie­ku ojca na pomia­ry bio­me­trycz­ne potom­stwa, co czy­ni­ło bez­ce­lo­wym wyko­na­nie dal­szych ana­liz szcze­gó­ło­wych.

Natomiast ogól­na ana­li­za sta­ty­stycz­na wyka­za­ła istot­ny wpływ wie­ku mat­ki na roz­wój soma­tycz­ny potom­stwa.

W związ­ku z tym, bada­ną popu­la­cję podzie­lo­no według trzech prze­dzia­łów wie­ko­wych, w zależ­no­ści od tego, ile lat mia­ła klacz w chwi­li uro­dze­nia ana­li­zo­wa­ne­go osob­ni­ka:

  1. potom­stwo, któ­re­go mat­ki rodzi­ły w wie­ku do 5 lat;
  2. potom­stwo, któ­re­go mat­ki rodzi­ły w wie­ku od 6 do 10 lat;
  3. potom­stwo, któ­re­go mat­ki rodzi­ły w wie­ku powy­żej 10 lat.

Analizę sta­ty­stycz­ną trzech pod­sta­wo­wych pomia­rów bio­me­trycz­nych w zależ­no­ści od płci przed­sta­wia tabe­la 1. Biorąc pod uwa­gę pomiar wyso­ko­ści w kłę­bie stwier­dzo­no róż­ni­ce mię­dzy ogie­ra­mi (138,4cm) i kla­cza­mi (136,6cm), któ­re oka­za­ły się wyso­ko istot­ne sta­ty­stycz­nie.

Jeżeli cho­dzi o pomiar obwo­du klat­ki pier­sio­wej, to śred­nia obwo­du u wała­chów (168,9cm) róż­ni­ła się wyso­ko istot­nie in minus w sto­sun­ku do pomia­ru kla­czy (173,0cm), a istot­nie sta­ty­stycz­nie w sto­sun­ku do śred­niej ogie­rów (172,9cm).

Natomiast w obwo­dzie nad­pę­cia przed­nie­go wszyst­kie trzy gru­py róż­ni­ły się mię­dzy sobą istot­nie, bądź wyso­ko istot­nie sta­ty­stycz­nie, co obra­zu­je tabela1. Największym obwo­dem nad­pę­cia przed­nie­go cha­rak­te­ry­zo­wa­ły się ogie­ry (19,0cm), a naj­mniej­szym kla­cze (17,8cm).

Jest to frag­ment arty­ku­łu, aby prze­czy­tać peł­ny tekst zapra­sza­my do zaku­pu kwar­tal­ni­ka „Hodowca i Jeździec” Rok V nr 4 (15) 2007 / Rok VI nr 1 (16) 2008.
Pismo dostęp­ne jest w Okręgowych / Wojewódzkich Związkach Hodowców Koni, Biurze PZHK, za pośred­nic­twem pre­nu­me­ra­ty oraz w wybra­nych skle­pach jeź­dziec­kich.

Więcej w Hodowla

Na górę