Connect with us

ABC roz­ro­du

Zdrowie i weterynaria

ABC roz­ro­du

dr. Maciej Przewoźny, lek. wet. Katarzyna Pacyńska

Opłacalność hodow­li koni jest nie­ro­ze­rwal­nie zwią­za­na z wyko­rzy­sta­niem zdol­no­ści roz­rod­czych tych zwie­rząt. Pierwszym poważ­nym kro­kiem zmie­rza­ją­cym do popra­wy wskaź­ni­ka zaźre­bień było zasto­so­wa­nie w gine­ko­lo­gii na sze­ro­ką ska­lę tech­ni­ki ultra­so­no­gra­ficz­nej. Pozwala ona oce­nić stan dróg rod­nych kla­czy, dia­gno­zo­wać fazę cyklu, wyzna­czać moment owu­la­cji, moni­to­ro­wać zmia­ny zacho­dzą­ce po owu­la­cji, dia­gno­zo­wać wcze­sną cią­żę, a tak­że moni­to­ro­wać jej dal­szy pra­wi­dło­wy roz­wój.

W prze­szło­ści jedy­nym spo­so­bem, poprzez któ­ry docho­dzi­ło do zapłod­nie­nia, było kry­cie natu­ral­ne. Jednak z uwa­gi na kil­ka aspek­tów, tj. ura­zo­wość, moż­li­wość trans­mi­sji cho­rób prze­no­szo­nych dro­ga płcio­wą oraz chęć efek­tyw­niej­sze­go wyko­rzy­sta­nia mate­ria­łu bio­lo­gicz­ne­go zaczę­to szu­kać innych metod. Złotym środ­kiem oka­za­ła się sztucz­na inse­mi­na­cja, w któ­rej wyko­rzy­stu­je się nasie­nie świe­że, pobra­ne i pod­da­ne obrób­ce labo­ra­to­ryj­nej, ale tak­że mro­żo­ne. Każda z tych metod posia­da swo­je plu­sy i minu­sy, któ­re posta­ram się w tym arty­ku­le przy­bli­żyć.
Dynamiczny roz­wój sztucz­nej inse­mi­na­cji obser­wu­je­my od poło­wy lat 80. Największym powo­dze­niem z uwa­gi na rela­tyw­nie niskie kosz­ty w sto­sun­ku do dużej sku­tecz­no­ści cie­szy się inse­mi­na­cja nasie­niem świe­żym. W Niemczech ma ona zasto­so­wa­nie u oko­ło 75% kla­czy, pod­czas gdy u oko­ło 2% sto­su­je się nasie­nie mro­żo­ne, a pozo­sta­łe kla­cze są kry­te w spo­sób natu­ral­ny. Liczby te jed­nak uwzględ­nia­ją wszyst­kie rasy hodo­wa­ne w tym kra­ju, w tym tak­że rasy, u któ­rych obo­wią­zu­je zasa­da kry­cia natu­ral­ne­go. Biorąc pod uwa­gę tyl­ko gru­pę koni spor­to­wych, pro­cent kla­czy kry­tych w spo­sób natu­ral­ny jest znacz­nie niż­szy, na korzyść inse­mi­na­cji, szcze­gól­nie nasie­niem świe­żym.
Na suk­ces sztucz­nej inse­mi­na­cji skła­da się kil­ka waż­nych czyn­ni­ków. Przede wszyst­kim klacz musi być zdro­wa. Z wie­kiem w ścia­nie maci­cy zacho­dzą zmia­ny dege­ne­ra­cyj­ne, poja­wia­ją się cysty, co utrud­nia zagnież­dże­nie się zarod­ka. Ponadto zmie­nia się kon­for­ma­cja zewnętrz­nych narzą­dów płcio­wych, sta­ją się one nie­szczel­ne, co pre­dys­po­nu­je do zasy­sa­nia powie­trza oraz wstę­pu­ją­cych zaka­żeń. Infekcje mogą tak­że wystę­po­wać u kla­czy młod­szych, spon­ta­nicz­nie, przy wadli­wej budo­wie lub funk­cjo­no­wa­niu szyj­ki maci­cy, któ­ra fizjo­lo­gicz­nie w okre­sach mię­dzy­ru­jo­wych oraz w cią­ży jest szczel­nie zamknię­ta, co sta­no­wi barie­rę dla infek­cji wstę­pu­ją­cych z pochwy. Częstą dro­gą roz­prze­strze­nia­nia zaka­żeń maci­cy jest kry­cie natu­ral­ne. Zakażenie maci­cy może być tak­że jatro­gen­ne, jako efekt nie higie­nicz­nie wyko­na­nych zabie­gów lekar­sko-wete­ry­na­ryj­nych. Przed pod­ję­ciem prób inse­mi­na­cji war­to zde­cy­do­wać się na dodat­ko­we bada­nia, jaki­mi są bak­te­rio­lo­gia oraz cyto­lo­gia. W przy­pad­ku wzro­stu bak­te­rii okre­śla się ich anty­bio­ty­kow­raż­li­wość i według tych infor­ma­cji moż­na prze­pro­wa­dzić dal­sze lecze­nie. Oba te bada­nia dostar­cza­ją waż­nych infor­ma­cji i jed­no­cze­śnie są tanie. Badania dodat­ko­we są nie­zbęd­ne u kla­czy prze­zna­czo­nych do inse­mi­na­cji nasie­niem mro­żo­nym.
Ogiery z zare­je­stro­wa­nych sta­cji una­sien­nia­nia są pod­da­wa­ne obo­wiąz­ko­wym okre­so­wym bada­niom bak­te­rio­lo­gicz­nym oraz sero­lo­gicz­nym przed roz­po­czę­ciem oraz w trak­cie każ­de­go sezo­nu roz­rod­cze­go, w związ­ku z tym ryzy­ko zaka­żeń kla­czy poprzez ich nasie­nie jest wyklu­czo­ne.

Jest to frag­ment arty­ku­łu, aby prze­czy­tać peł­ny tekst zapra­sza­my do zaku­pu kwar­tal­ni­ka „Hodowca i Jeździec” Rok VI nr 2 (17) 2006.
Pismo dostęp­ne jest w Okręgowych / Wojewódzkich Związkach Hodowców Koni, Biurze PZHK, za pośred­nic­twem pre­nu­me­ra­ty oraz w wybra­nych skle­pach jeź­dziec­kich.

Więcej w Zdrowie i weterynaria

Na górę