Connect with us

Rody męskie w hodow­li koni zimnokrwistych

Hodowla

Rody męskie w hodow­li koni zimnokrwistych

Szczepan Chrzanowski

Zakład Hodowli Koni SGGW pod kie­run­kiem prof. dr hab. J. Chachuły prze­pro­wa­dził ana­li­zę sta­nu hodow­li koni zim­no­krwi­stych w latach 80. Sadzę, że pra­wie po 20 latach war­to poku­sić się o krót­ką oce­nę zmian, jakie zaszły w tym okre­sie. W tym celu zesta­wio­no rody męskie ogie­rów użyt­ko­wa­nych obec­nie w hodow­li oraz rody męskie ojców ich matek. Listę ogie­rów usta­lo­no na pod­sta­wie infor­ma­cji zamiesz­czo­nych na stro­nach inter­ne­to­wych PZHK i OZHK oraz bazy danych PZHK. Materiał opra­co­wa­no przed zamiesz­cze­niem reje­stru ogie­rów zim­no­krwi­stych 2008 na stro­nie PZHK. Analizą obję­to 2307 ogie­rów hodow­li polskiej.

Tabela 1. Struktura wie­ku (w %) ogie­rów pry­wat­nych w róż­nych okresach

W porów­na­niu do lat 80. prak­tycz­nie nie wystą­pi­ło wydłu­że­nie okre­su użyt­ko­wa­nia ogie­rów. Średnia wie­ku ogie­rów obec­nie oce­nia­nych wyno­si­ła 6,6 lat i była tyl­ko o 3 mie­sią­ce więk­sza w porów­na­niu do 1989 r. Innymi nega­tyw­ny­mi zja­wi­ska­mi są: wyno­szą­cy pra­wie 50 % odse­tek ogie­rów mło­dych i w dal­szym cią­gu bar­dzo mała liczeb­ność ogie­rów 10-let­nich i star­szych. Z przed­sta­wio­nych danych wyni­ka, że podob­nie jak w latach 80. więk­szość ogie­rów wyko­rzy­sty­wa­na jest jako mate­riał repro­duk­cyj­ny do pro­duk­cji koni rzeź­nych. Ich wła­ści­cie­le, w celu zwięk­sze­nia licz­by pokry­wa­nych kla­czy, są zain­te­re­so­wa­ni krót­kim okre­sem użytkowania.
Przy tak dużym bra­ko­wa­niu bar­dzo trud­ne jest pro­wa­dze­nie pra­cy hodow­la­nej. Wartość hodow­la­ną ogie­ra na pod­sta­wie jako­ści jego przy­chów­ku moż­na oce­nić, gdy ma on ponad 10 lat. W sta­dach pań­stwo­wych 63% ogie­rów mia­ło 10 i wię­cej lat. Znacznie dłuż­sze użyt­ko­wa­nie w SO jest jed­ną z przy­czyn, że ponad 43 % ogie­rów czyn­nych w hodow­li w 2007 r. pocho­dzi­ło po repro­duk­to­rach ze Stad. Dla pod­kre­śle­nia nale­ży podać, że stan ogie­rów zim­no­krwi­stych w PSO wyno­sił nie­co ponad 200, a pry­wat­nych oko­ło 2200.

Tabela 2. Zestawienie kolej­nych poko­leń rodów męskich w zależ­no­ści od hodow­cy lub OZHK, w któ­rym uzy­ska­li licencję

Z przed­sta­wio­nych danych wyni­ka, że rody męskie były kon­ty­nu­owa­ne w zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści przez ogie­ry impor­to­wa­ne lub hodow­li kra­jo­wej (hodow­li stad­nin pań­stwo­wych lub pry­wat­nych) utrzy­my­wa­ne w PSO. Udział ogie­rów impor­to­wa­nych w kolej­nych poko­le­niach wzra­stał z 8,7% - ojciec do 70,9 - pra­pra­dzia­dek. Należy pod­kre­ślić, że zde­cy­do­wa­na więk­szość impor­tów była utrzy­my­wa­na w Stadach Ogierów. Łącznie w liniach męskich ogie­ry impor­to­wa­ne i z SO były w 44% ojca­mi, w 75,8% dziad­ka­mi, 87 % pra­dziad­ka­mi i w 91 % pra­pra­dziad­ka­mi. Z poda­nej ana­li­zy rodo­wo­dów wyni­ka, że decy­du­ją­cy wpływ na stan hodow­li koni zim­no­krwi­stych wywie­ra­ły ogie­ry impor­to­wa­ne i ze stad pań­stwo­wych. Ogiery pry­wat­ne w małym stop­niu były kon­ty­nu­ato­ra­mi rodów męskich. Praktyczne jedy­nie te, któ­re uzy­ska­ły licen­cje w Białostockim i Pomorskim OZHK, wywie­ra­ły wpływ na prze­dłu­ża­nie rodów męskich.
Na pod­sta­wie wpi­su matek do księ­gi stad­nej w okre­ślo­nym OZHK prze­pro­wa­dzo­no oce­nę mate­ria­łu zaro­do­we­go koni zim­no­krwi­stych utrzy­my­wa­nych w tym rejo­nie. Wyniki tej oce­ny zesta­wio­no w tabe­li 3. Z danych zawar­tych w tabe­li wyni­ka, że naj­lep­szy mate­riał zaro­do­wy kla­czy znaj­do­wał się w hodow­li pań­stwo­wej. W ostat­nich latach utrzy­my­wa­no tam oko­ło 80 matek stad­nych. W stad­ni­nach pań­stwo­wych od tej licz­by kla­czy wyho­do­wa­no aż 47,2 % ogie­rów utrzy­my­wa­nych w PSO. Ponadto 159 ogie­rów hodow­li SK było sprze­da­nych hodow­com prywatnym.
W hodow­li pry­wat­nej naj­lep­szy mate­riał zaro­do­wy kla­czy zim­no­krwi­stych znaj­do­wał się WZHK Białystok. Od kla­czy, któ­re uzy­ska­ły tam licen­cje, było czyn­nych w hodow­li 28,6% ogie­rów. Aktualnie w tej hodow­li użyt­ko­wa­ne są 1173 kla­cze wpi­sa­ne do księ­gi głów­nej. Chachuła i wsp. (1989, 1991) poda­ją, że w latach 80. WZHK Białystok pro­du­ko­wał rów­nież naj­wię­cej mate­ria­łu zarodowego.

Szczepan Chrzanowski
Zakład Hodowli Koni SGGW

Jest to frag­ment arty­ku­łu, aby prze­czy­tać peł­ny tekst zapra­sza­my do zaku­pu kwar­tal­ni­ka „Hodowca i Jeździec” Rok VI nr 2 (17) 2006.
Pismo dostęp­ne jest w Okręgowych / Wojewódzkich Związkach Hodowców Koni, Biurze PZHK, za pośred­nic­twem pre­nu­me­ra­ty oraz w wybra­nych skle­pach jeź­dziec­kich.

Więcej w Hodowla

Na górę