Connect with us

Koń per­sze­roń­ski

Hodowla

Koń per­sze­roń­ski

Dominik Gronet
inspek­tor ZZHK

W związ­ku ze spro­wa­dze­niem na teren woje­wódz­twa zachod­nio­po­mor­skie­go pierw­szej par­tii koni rasy per­sze­roń­skiej, celem popra­wie­nia pogło­wia koni zim­no­krwi­stych, przed­sta­wia­my krót­ką cha­rak­te­ry­sty­kę tej rasy. Jednocześnie zamiesz­cza­my fran­cu­ski wzo­rzec rasy, któ­ry otrzy­ma­li­śmy od Dyrektora Państwowego Stada Ogierów - Haras National du Pin, Pana Bernarda Mauriel.

Ogier MANDARIN 2 - Harmonieux des Archer - Flora po Sergent rasy per­sze­roń­skiej, wła­sność: Jan Sawicki

Ogier MANDARIN 2

Konie per­sze­roń­skie pocho­dzą z kra­iny zna­nej jako „La Perche” w pół­noc­no zachod­niej Francji. Porzucone tutaj po prze­gra­nej w 732 r. n.e. przez Maurów bitwie pod Tours konie arab­skie, były krzy­żo­wa­ne z masyw­ny­mi koń­mi fla­mandz­ki­mi. Z tych połą­czeń powstał koń per­sze­roń­ski, któ­ry prze­trwał przez 12 stu­le­ci.

W trak­cie kru­cjat nastą­pił dal­szy dolew czy­stej krwi arab­skiej dzię­ki zdo­by­tym w Ziemi Świętej ogie­rom arab­skim. Na począt­ku XIX w. Państwowe Stado Ogierów La Pin uży­ło jesz­cze raz krew arab­ską, kry­jąc wybra­ne kla­cze per­sze­roń­skie dwo­ma wybit­ny­mi ogie­ra­mi czy­stej krwi, któ­rym to per­sze­ro­ny zawdzię­cza­ją utrwa­le­nie siwej maści.

Do powsta­nia tej rasy przy­czy­ni­ły się korzyst­ne warun­ki przy­rod­ni­cze. Prowincja La Perche dostar­cza­ła bojo­wych koni rycer­skich oraz masyw­nych i sil­nych koni pocią­go­wych nada­ją­cych się do trans­por­tu, podró­ży i dla rol­nic­twa. Począwszy od lat dwu­dzie­stych XIX w. zapo­trze­bo­wa­nie na konie cięż­kie zaczę­ło ogrom­nie wzra­stać i ogie­ry per­sze­roń­skie kry­ły nie­kie­dy do 120 kla­czy rocz­nie.

W 1825 r. powsta­ło w Paryżu pierw­sze sto­wa­rzy­sze­nie omni­bu­sów, któ­re uży­wa­ło do swych pojaz­dów przede wszyst­kim koni per­sze­roń­skich, jako dosta­tecz­nie sil­nych a jed­no­cze­śnie obda­rzo­nych dobrym kłu­sem i wytrzy­ma­ło­ścią. Przyczyniło się to ogrom­nie do roz­wo­ju i for­mo­wa­nia się rasy per­sze­roń­skiej. Zaprawa zdo­by­ta w cięż­kiej pra­cy przy­czy­ni­ła się do pod­no­sze­nia tęży­zny rasy.

Pod koniec XIX w. zwięk­szy­ło się zapo­trze­bo­wa­nie na cięż­kie konie do wozów towa­ro­wych. Dostosowując się do ryn­ków zby­tu powięk­szo­no masę cia­ła per­sze­ro­nów docho­dzą­cą do 1000 kg i wię­cej. Dużą rolę w pod­no­sze­niu masy koni ode­gra­ło roz­po­wszech­nie­nie się w XIX w. upra­wy wie­lo­let­nich roślin takich jak koni­czy­ny, lucer­ny i espar­ce­ty. Pasze te łącz­nie z oko­po­wy­mi, otrę­ba­mi i maku­chem oliw­ko­wym przy­czy­ni­ły się do wzro­stu masy.

Pierwsza księ­ga stad­na zosta­ła naj­pierw zało­żo­na w USA w 1875 r., a w 1883 r. we Francji. Z dniem 31.12.1889 r. księ­ga ta zosta­ła ogło­szo­na jako zamknię­ta i odtąd moż­na było wpi­sy­wać do niej wyłącz­nie konie pocho­dzą­ce od oboj­ga rodzi­ców uprzed­nio do niej wpi­sa­nych. Po zakoń­cze­niu I Wojny Światowej nastą­pi­ło wpro­wa­dze­nie koni per­sze­roń­skich na wyspy bry­tyj­skie. Anglicy doce­ni­li siłę i zdol­no­ści do pra­cy tych koni ze znacz­ny­mi cię­ża­ra­mi w cięż­kim tere­nie. Dzięki swym zdol­no­ściom koń ten został spro­wa­dzo­ny do Anglii i uzna­ny jako głów­ny koń robo­czy a w 1918 r. zosta­ła zało­żo­na bry­tyj­ska księ­ga stad­na.

Dzięki swo­im zale­tom per­sze­ro­ny były eks­por­to­wa­ne do licz­nych kra­jów, zarów­no jako konie robo­cze jak rów­nież jako mate­riał hodow­la­ny do pod­nie­sie­nia hodow­li miej­sco­wej. Sprzedawano je do wszyst­kich kra­jów Europy, Ameryki Północnej i Południowej, Afryki Południowej, Australii, Japonii, Rosji i póź­niej ZSRR (gdzie rów­nież powsta­ła wła­sna księ­ga stad­na koni per­sze­roń­skich). Pomimo mecha­ni­za­cji i roz­wo­ju rol­nic­twa, któ­re nastą­pi­ło po zakoń­cze­niu II Wojny Światowej, zmniej­sze­nia się licz­by koni uży­wa­nych w rol­nic­twie, konie per­sze­roń­skie nadal mają swo­ich entu­zja­stów. Nadal wyko­rzy­sty­wa­ne są w rol­nic­twie i trans­por­cie miej­skim (bro­wa­ry) oraz sta­ru­ją na całym świe­cie w róż­ne­go rodza­ju kon­ku­ren­cjach dla koni pocią­go­wych, takich jak „Route de Poisson”, gdzie dystans 17 km jest poko­ny­wa­ny kłu­sem, czy wyści­gi plat­form w Japonii.

Nie ule­ga wąt­pli­wo­ści, że wśród róż­nych ras koni zim­no­krwi­stych per­sze­ro­ny nale­żą do naj­cen­niej­szych. Składa się na to wyso­ka ich przy­dat­ność do pra­cy, róż­no­rod­ność uzdol­nień, a więc zarów­no wiel­ka siła pocią­go­wa, jak i zdol­ność do posu­wi­ste­go ruchu i pra­cy w kłu­sie, względ­na suchość, duże wyrów­na­nie pod wzglę­dem pokro­ju, wła­ści­wo­ści orga­ni­zmu i siły prze­ka­zy­wa­nia potom­stwu posia­da­nych cech. Są rasą bar­dzo „pla­stycz­ną”, przy­sto­so­wu­ją się bez­pro­ble­mo­wo do róż­nych warun­ków kli­ma­tycz­nych. Rasę tę nale­ży zali­czyć do gru­py naj­kul­tu­ral­niej­szych na świe­cie.

W cza­sach obec­nych Towarzystwo Hippiczne Koni Perszerońskich we Francji - Societe Hippique Percheronne de France (SHPF), bio­rąc pod uwa­gę powrót do zaprzę­gów, jak rów­nież zwięk­sze­nie i zróż­ni­co­wa­nie zapo­trze­bo­wa­nia na konie cięż­kie i zaprzę­go­we, dopro­wa­dzi­ło do wery­fi­ka­cji stan­dar­du rasy i kre­acji dwóch głów­nych typów koni w ramach rasy koni per­sze­roń­skich.

1. Typ cięż­ki - stę­pak. Są to konie duże­go kali­bru, zdol­ne do cią­gnię­cia w stę­pie cięż­kich ładun­ków. Charakteryzują się wyso­kim wzro­stem oraz dużą wagą. Szczególnie umię­śnio­ne są tyl­ne par­tie cia­ła a zad jest bar­dziej spa­dzi­sty (pochy­ły). Ten typ koni per­sze­roń­skich wyko­rzy­sty­wa­ny jest przy pra­cach polo­wych, roz­ła­dun­ku i trans­por­cie dużych cię­ża­rów.

2. Do dru­gie­go typu, lżej­sze­go zali­cza się konie cią­gną­ce śred­nie cię­ża­ry ale z dużą pręd­ko­ścią. Charakteryzują się szla­chet­nym zary­sem, wyso­kim wzro­stem, uko­śną łopat­ką, mało spa­dzi­stym zadem i wspa­nia­łym kłu­sem. Konie te prze­zna­czo­ne są głów­nie do zaprzę­gów spor­to­wych i poka­zo­wych, wyko­rzy­sty­wa­ne jako szyb­ka siła pocią­go­wa i są utrzy­my­wa­ne dla przy­jem­no­ści.

Te dwa typy koni per­sze­roń­skich oce­nia­ne są oddziel­nie pod­czas wystaw hodow­la­nych orga­ni­zo­wa­nych dla tej rasy.

Standardy raso­we koni per­sze­roń­skich obo­wią­zu­ją­ce przy wpi­sie koni do Francuskiej Księgi Stadnej Koni Perszerońskich - Stud Book Percheron de France (aktu­ali­zo­wa­ne 09.06.1998 r.)

  • Cechy ogól­ne: har­mo­nij­na, ele­ganc­ka budo­wa
  • Chody: obszer­ne i dyna­micz­ne; zarów­no w stę­pie jak i w kłu­sie znacz­ne zaan­ga­żo­wa­nie zadu.
  • Wzrost: 155 - 185 cm
  • Waga: 500 - 1200 kg
  • Maść: siwa i kara (z wszyst­ki­mi odcie­nia­mi)
  • Głowa: wydat­na, przy­po­mi­na­ją­ca gło­wy orien­tal­nych przod­ków
  • Uszy: ruchli­we, skie­ro­wa­ne ku przo­do­wi, raczej dłu­gie
  • Nos: pro­sty, pła­ski
  • Nozdrza: duże, sze­ro­ko roz­war­te
  • Ganasze: sła­bo zazna­czo­ne
  • Szyja: śred­niej dłu­go­ści, wygię­ta (zaokrą­glo­na)
  • Kłąb: wydat­ny
  • Łopatki: dłu­gie, uko­śne, dobrze umię­śnio­ne
  • Pierś: śred­niej wiel­ko­ści, głę­bo­ka (zawsze powy­żej 210 cm)
  • Grzbiet: pro­sty, dobrze umię­śnio­ny
  • Lędźwie: dobrze zwią­za­ne
  • Klatka pier­sio­wa: dobrze oże­bro­wa­na
  • Zad: dobrze umię­śnio­ny, spa­dzi­sty
  • Stawy nad­garst­ko­we: duże, wyraź­ne
  • Stawy sko­ko­we: duże, wyraź­ne, czy­ste
  • Nadpęcie: gru­be, pła­skie, wyraź­ne, krót­kie
  • Kopyta: róg bar­dzo dobrej jako­ści, wydat­ne pięt­ki

Selekcja koni per­sze­roń­skich nasta­wio­na jest głów­nie na pro­duk­cję koni bar­dzo dobrej jako­ści i utrzy­ma­nie ich wyso­kiej reno­my. W tym celu duży nacisk sta­wia się na zróż­ni­co­wa­nie mode­li - konie moc­ne i masyw­ne - zasto­so­wa­nie w sek­to­rze rol­ni­czo - leśnym, konie o bar­dziej szla­chet­nej budo­wie i odpo­wied­niej apa­ry­cji - do zaprzę­gów, konie małe­go wzro­stu, łatwe w utrzy­ma­niu - zasto­so­wa­nie w rekre­acji.

Jednym z waż­niej­szych kry­te­riów selek­cji repro­duk­to­rów są rów­nież mar­ke­ry gene­tycz­ne, pod wzglę­dem któ­rych dobie­ra­ne są konie do roz­ro­du i wery­fi­ko­wa­ne jest ich pocho­dze­nie, co gwa­ran­tu­je czy­stość rasy. Dużą wagę przy­wią­zu­je się rów­nież do przy­go­to­wa­nia koni, pro­po­nu­jąc do sprze­da­ży konie dobrze uło­żo­ne i przy­go­to­wa­ne do pra­cy.

Link do fran­cu­skiej stro­ny poświę­co­nej Le Cheval Percheron www.percheron-france.org

fot. Jarek Romacki

Więcej w Hodowla

Na górę