Connect with us

Kategoryzacja kla­czy - nowe narzę­dzie w selek­cji koni wierz­cho­wych

Hodowla

Kategoryzacja kla­czy - nowe narzę­dzie w selek­cji koni wierz­cho­wych

Jacek Łojek

Kategoryzacja w hodow­li koni pole­ga na podzie­le­niu popu­la­cji na gru­py pod wzglę­dem war­to­ści użyt­ko­wej i hodow­la­nej, dzię­ki cze­mu wie­my, któ­ry z osob­ni­ków uży­wa­nych w hodow­li jest lep­szy pod wzglę­dem osią­gnię­tych wyni­ków w pró­bach dziel­no­ści, spo­rcie jeź­dziec­kim czy w roz­ro­dzie.

Wiedza ta wspo­ma­ga pro­ces selek­cji, a tak­że dobo­ru. Po wpro­wa­dze­niu w życie kate­go­ry­za­cji ogie­rów Polski Związek Hodowców Koni roz­po­czął dzia­ła­nia mają­ce na celu wypo­sa­że­nie hodow­ców koni wierz­cho­wych w narzę­dzie selek­cyj­ne odno­szą­ce się tak­że do kla­czy.
Kategoryzacja kla­czy wydat­nie wspo­ma­ga sys­tem selek­cji mate­ria­łu matecz­ne­go w hodow­li koni spor­to­wych kra­jów tra­dy­cyj­nie przo­du­ją­cych w tej dzie­dzi­nie. System kate­go­ry­za­cji kla­czy w księ­gach stad­nych hano­wer­skich i holsz­tyń­skich jest ści­śle zwią­za­ny ze struk­tu­rą tych ksiąg i czę­ścio­wo z rodza­jem prób dziel­no­ści, jakim pod­da­wa­ne są kla­cze tych ras. W Związku Hanowerskim do inten­sy­fi­ka­cji pra­cy hodow­la­nej nad mate­ria­łem żeń­skim słu­ży nie tyl­ko kate­go­ry­za­cja kla­czy, ale i inne środ­ki. Związek reali­zu­je spe­cjal­ny „Program hodow­li hano­wer­skich koni sko­ko­wych” (Programm Hannoveraner Springpferdezucht, 2006), mają­cy na celu zin­ten­sy­fi­ko­wa­nie pozy­ski­wa­nia koni o więk­szych zdol­no­ściach do dys­cy­pli­ny sko­ków przez prze­szko­dy. Prosty i zro­zu­mia­ły, choć opar­ty na innych zasa­dach, jest sys­tem kate­go­ry­za­cji kla­czy w księ­dze tra­keń­skiej, w któ­rej zwią­za­ny jest on z rodza­jem prób dziel­no­ści, jakie prze­cho­dzą kla­cze wpi­sa­ne do ksiąg. Bardziej zróż­ni­co­wa­ny jest sys­tem obo­wią­zu­ją­cy w KWPN, któ­ry przy­zna­je kla­czom sko­ko­wym i ujeż­dże­nio­wym aż dzie­więć pre­fik­sów odno­szą­cych się do jako­ści ich pokro­ju i ruchu, sta­tu­su zdro­wot­ne­go apa­ra­tu kost­ne­go wery­fi­ko­wa­ne­go bada­nia­mi rtg., wyni­ku prób dziel­no­ści polo­wych i sta­cyj­nych oraz karie­ry spor­to­wej.
Jedną z przy­czyn wol­ne­go postę­pu w dosko­na­le­niu koni spor­to­wych w naszym kra­ju jest jakość sta­da matek, jakim dys­po­nu­ją nasi hodow­cy. Zbyt dużo jest matek, od któ­rych trud­no spo­dzie­wać się uzdol­nio­ne­go spor­to­wo potom­stwa. To efekt wcze­śniej obo­wią­zu­ją­cych kie­run­ków hodow­la­nych, z któ­rych spu­ści­zną musi­my się dzi­siaj mie­rzyć. Do tego prze­świad­cze­nie o zasad­ni­czej roli ogie­ra w hodow­li powo­do­wa­ło, że na kla­cze mat­ki, ich selek­cję i kon­tro­lę ich war­to­ści użyt­ko­wej zwra­ca­no zwy­kle mało uwa­gi, ogra­ni­cza­jąc się przede wszyst­kim do oce­ny pokro­ju. Zakodowało się szcze­gól­ne podej­ście do dobo­ru, że wystar­czy moż­li­wie naj­lep­szy (dro­gi, mod­ny) repro­duk­tor, by zagwa­ran­to­wać sobie powo­dze­nie w hodow­li. Przeświadczenie o zasad­ni­czej roli ogie­ra w hodow­li jest uza­sad­nio­ne z punk­tu widze­nia popu­la­cyj­ne­go - hodow­li koni w kra­ju, w obrę­bie rasy, związ­ku hodow­la­ne­go, jed­nak z punk­tu widze­nia kon­kret­ne­go hodow­cy jakość kla­czy powin­na być tak samo waż­na jak ogie­ra. Genetyka jest tu nie­ubła­ga­na - wpływ na przy­szłe­go potom­ka mają w 50% ojciec i mat­ka.
Selekcja kla­czy do hodow­li koni spor­to­wych spra­wia jed­nak wie­le pro­ble­mów - sys­tem testu­ją­cy użyt­ko­wość wła­sną przy­szłe­go konia hodow­la­ne­go jest odpo­wied­ni przede wszyst­kim dla ogie­rów, ale trud­ny do reali­za­cji dla kla­czy, wobec małe­go ich udzia­łu w pró­bach użyt­ko­wo­ści (polo­wych, sta­cjo­nar­nych lub w spo­rcie - pró­by te nie są dla kla­czy obli­ga­to­ryj­ne; mają się takie stać od 2014 r.). Jak mały to udział, poka­zu­je ana­li­za pogło­wia 3804 kla­czy czyn­nych w naszej hodow­li (dały źre­ba­ka) w okre­sie 2004-2009 wpi­sa­nych do ksiąg stad­nych koni sp (1513 kla­czy), wiel­ko­pol­skich (1231) i mało­pol­skich (1060). W wierz­cho­wych pró­bach dziel­no­ści uczest­ni­czy­ły ogó­łem 393 kla­cze: w pró­bach polo­wych - 4,6% tej popu­la­cji, sta­cjo­nar­nych - 3,9%, w wyści­gach uczest­ni­czy­ło 0,5%, a w MPMK - 1,3% ana­li­zo­wa­ne­go sta­da matek. Ogółem w ana­li­zo­wa­nym okre­sie wierz­cho­we pró­by dziel­no­ści prze­szło więc tyl­ko 10,3% pogło­wia matek trzech ras pół­krwi czyn­nych w hodow­li. Co wie­my o przy­dat­no­ści wierz­cho­wej pozo­sta­łych 90% pogło­wia kla­czy hodow­la­nych? Jeśli wymie­nio­ne trzy księ­gi stad­ne uzna­ją dziel­ność wierz­cho­wą jako głów­ny cel hodow­la­ny, licz­ba kla­czy testo­wa­nych pod kątem ich przy­dat­no­ści do tego kie­run­ku użyt­ko­wa­nia oka­zu­je się zde­cy­do­wa­nie za mała.
Wiadomo, że jeśli nawet pew­na licz­ba kla­czy pozo­sta­je dłu­żej czyn­na w spo­rcie, to jed­nak zde­cy­do­wa­na więk­szość ich sióstr i pół­sióstr szyb­ko tra­fia do hodow­li. Klacz nie ma tu rów­nych szans z ogie­rem, jeśli ma rodzić źre­bię­ta. Trudno pogo­dzić dłu­gą karie­rę użyt­ko­wą sami­cy z jej funk­cją kla­czy stad­nej - nie może być jed­no­cze­śnie mat­ką i spor­tow­cem. Trzeba więc uwzględ­nić w jej oce­nie (punk­ta­cji) potom­stwo, pamię­ta­jąc, że oce­na na pod­sta­wie potom­stwa jest naj­bar­dziej pre­cy­zyj­na, ponie­waż sta­no­wi wido­my dowód prze­ka­za­nia mu cech rodzi­ców i pozwa­la okre­ślić, w jakim stop­niu kla­cze i ogie­ry są przy­dat­ne jako rodzi­ce przy­szłych koni spor­to­wych. Mniej dokład­na jest oce­na na pod­sta­wie użyt­ko­wo­ści wła­snej, a naj­mniej na pod­sta­wie przod­ków (rodo­wo­du), jed­nak­że zwięk­szy­my szan­se na suk­ces w hodow­li koni spor­to­wych, jeśli klacz pocho­dzi z dobrej rodzi­ny żeń­skiej, o ugrun­to­wa­nych wła­ści­wo­ściach spor­to­wych prze­ka­zy­wa­nych na potom­stwo. Mało mamy takich rodzin, są one trud­ne do wypro­wa­dze­nia i trud­ne do utrzy­ma­nia. Unikalnym w naszych warun­kach przy­kła­dem hodow­li o głę­bo­kich, spor­to­wych rodo­wo­dach w kra­jo­wych rodzi­nach żeń­skich, dają­cych uzdol­nio­ny spor­to­wo przy­chó­wek, jest stad­ni­na koni Nowielice. Niezależnie od pro­ble­mów, jakie wią­żą się z selek­cją kla­czy do spor­tu, nale­ża­ło podejść do roz­wią­za­nia tego pro­ble­mu zwłasz­cza w przy­pad­ku koni sp. Co mają popra­wiać coraz bar­dziej pie­czo­ło­wi­cie selek­cjo­no­wa­ne ogie­ry, gdy kla­cze, któ­re kry­ją, nie posia­da­ją pożą­da­nych cech?
Szacowanie war­to­ści hodow­la­nych kla­czy w naszej hodow­li to jesz­cze dość odle­gła per­spek­ty­wa. Próbą przyj­ścia z pomo­cą hodow­cy w decy­zjach selek­cyj­nych i dobo­rze jest pre­zen­to­wa­ny poni­żej sys­tem kate­go­ry­za­cji kla­czy. Przy czym na wstę­pie nale­ży zazna­czyć, że poję­cie „kate­go­ry­za­cja” w przy­pad­ku oma­wia­ne­go pro­jek­tu ma inne zna­cze­nie i inne kon­se­kwen­cje niż kate­go­ry­za­cja ogie­rów. Jedno jest wspól­ne obu tym ter­mi­nom - wyko­rzy­sta­nie do dosko­na­le­nia selek­cji koni wierz­cho­wych, do uspraw­nie­nia i uczy­nie­nia jej bar­dziej pre­cy­zyj­ną. Do utwo­rze­nia oma­wia­ne­go sys­te­mu kate­go­ry­za­cji skła­nia sytu­acja kra­jo­wej hodow­li koni wierz­cho­wych, w któ­rej nie­wiel­ki odse­tek kla­czy zaro­do­wych pod­da­wa­ny jest pró­bom dziel­no­ści. System ten ma zachę­cić hodow­ców do pod­da­wa­nia swych kla­czy pół­krwi, a przy­naj­mniej koni szla­chet­nych pół­krwi i ich potom­stwa, wierz­cho­wym pró­bom dziel­no­ści i spraw­dza­nia ich w spo­rcie. Wobec powyż­sze­go kate­go­ry­za­cja powin­na się kon­cen­tro­wać na wery­fi­ko­wa­niu wierz­cho­wej dziel­no­ści kla­czy i jej potom­stwa oraz ich moż­li­wo­ści i pre­dys­po­zy­cji do wyczy­no­we­go spor­tu jeź­dziec­kie­go. W celu przy­pi­sa­nia konia do danej kate­go­rii moż­na sto­so­wać wie­le róż­nych kry­te­riów, m.in. wyni­ki prób dziel­no­ści, oce­nę pokro­ju i typu, wyni­ki w spo­rcie kon­nym, poka­zach, oce­nę potom­stwa i krew­nych. Zakładamy, że jako klacz hodow­la­na speł­nia już ona okre­ślo­ne wymo­gi pra­wi­dło­we­go pokro­ju. Proponowana kate­go­ry­za­cja kla­czy pole­ga więc na inwen­ta­ry­za­cji matek pod kątem użyt­ko­wo­ści wła­snej i jako­ści ich potom­stwa i poda­niu hodow­cy tych infor­ma­cji w zwar­tej posta­ci. Im wię­cej tych infor­ma­cji i im szyb­ciej się je zdo­by­wa, tym bar­dziej wia­ry­god­na jest oce­na kla­czy.

Cel kate­go­ry­za­cji kla­czy

Głównym celem przy­świe­ca­ją­cym zamia­ro­wi wpro­wa­dze­nia kate­go­ry­za­cji kla­czy jest pomoc w reali­za­cji celu hodow­la­ne­go rasy sp, czy­li dosko­na­le­nie popu­la­cji w kie­run­ku przy­dat­no­ści do wyczy­no­we­go spor­tu kon­ne­go poprzez pod­nie­sie­nie jako­ści użyt­ko­wej i hodow­la­nej sta­da matek. Obserwacje w tym zakre­sie na pró­bach dziel­no­ści kla­czy w zakła­dach tre­nin­go­wych jed­no­znacz­nie wska­zu­ją, że cze­ka nas dłu­ga dro­ga.
Celem pre­zen­to­wa­ne­go pro­jek­tu kate­go­ry­za­cji kla­czy hodow­la­nych jest:

  • wypo­sa­że­nie hodow­ców w pomoc przy selek­cji i dobo­rze koni wierz­cho­wych,
  • zachę­ca­nie hodow­ców i wła­ści­cie­li do pod­da­wa­nia kla­czy pró­bom dziel­no­ści oraz do stop­nio­we­go roz­wi­ja­nia ich karier przez pod­da­wa­nie ich polo­wym lub sta­cjo­nar­nym pró­bom dziel­no­ści, następ­nie star­tom w róż­nych kate­go­riach wie­ko­wych MPMK, sta­no­wią­cych stop­nio­we wpro­wa­dze­nie w karie­rę spor­to­wą, by po ukoń­cze­niu karie­ry w spo­rcie jeź­dziec­kim wyko­rzy­stać je jako mat­ki stad­ne,
  • zin­ten­sy­fi­ko­wa­nie pozy­ski­wa­nia infor­ma­cji o dziel­no­ści kra­jo­we­go pogło­wia kla­czy w zakre­sie cech wierz­cho­wych, a zwłasz­cza spor­tu jeź­dziec­kie­go.

By speł­nić powyż­sze cele, sys­tem kate­go­ry­za­cji musi być wspar­ty kon­kret­ny­mi zachę­ta­mi ze stro­ny PZHK, jak np. dopła­ty do kry­cia wyróż­nia­nych kla­czy okre­ślo­ny­mi ogie­ra­mi, wpis do doku­men­tów hodow­la­nych i rodo­wo­du (tak­że w księ­gach stad­nych) w posta­ci przed­rost­ka (pre­fik­su) przy nazwie itd. Prefiks w rodo­wo­dzie kla­czy dawał­by oso­bie ana­li­zu­ją­cej taki doku­ment szyb­ką orien­ta­cję co do jej dziel­no­ści użyt­ko­wej i pozio­mu wery­fi­ka­cji, co ma zna­cze­nie zarów­no hodow­la­ne (np. przy dobo­rze), jak i mar­ke­tin­go­we (wpły­wa­jąc na war­tość takie­go rodo­wo­du). Wpisywanie koń­co­wych wyni­ków prób dziel­no­ści kla­czy do pasz­por­tów jest prak­ty­ko­wa­ne przez związ­ki hodow­la­ne (od dwóch lat tak­że przez PZHK).

Kategorie kla­czy

Proponowany sys­tem kate­go­ry­za­cji kla­czy zaro­do­wych pół­krwi, a przy­naj­mniej koni szla­chet­nych pół­krwi, kon­cen­tru­je się na pre­mio­wa­niu kla­czy w trzech sfe­rach (3 kate­go­rie kla­czy i towa­rzy­szą­ce im przed­rost­ki - pre­fik­sy):

  1. wła­snej dziel­no­ści wierz­cho­wej kla­czy, wery­fi­ko­wa­nej w pró­bach dziel­no­ści, MPMK, MŚMK, wyści­gach i spo­rcie jeź­dziec­kim - pre­fiks SPORT
  2. dziel­no­ści wierz­cho­wej potom­stwa kla­czy, wery­fi­ko­wa­nej w pró­bach dziel­no­ści, MPMK, MŚMK, wyści­gach, spo­rcie jeź­dziec­kim oraz jego kla­sy hodow­la­nej - pre­fiks POTOMSTWO
  3. łączą­cej dziel­ność wła­sną kla­czy, wery­fi­ko­wa­ną w pró­bach dziel­no­ści, MPMK, MŚMK, wyści­gach i spo­rcie jeź­dziec­kim, z dziel­no­ścią spor­to­wą i jako­ścią hodow­la­ną jej potom­stwa (doty­czy kla­czy, któ­re uzy­ska­ją zarów­no pre­fiks SPORT, jak i POTOMSTWO) - pre­fiks ELITA.

Projekt punk­ta­cji

Projekt punk­ta­cji wska­zu­je na gra­da­cję waż­no­ści uwzględ­nio­nych w kate­go­ry­za­cji prób dziel­no­ści, a zara­zem źró­deł infor­ma­cji o jako­ści kla­czy – od polo­wych prób dziel­no­ści do spor­tu na pozio­mie mię­dzy­na­ro­do­wym. Należy pod­kre­ślić, że licz­ba punk­tów przy­zna­wa­na kla­czom nie ma odzwier­cie­dlać trud­no­ści czy nakła­du pra­cy w przy­go­to­wa­niu konia do poszcze­gól­nych prób, lecz jest ele­men­tem kształ­to­wa­nia poli­ty­ki hodow­la­nej przez zwią­zek oraz odwzo­ro­wa­niem celu hodow­la­ne­go Księgi Stadnej Koni Rasy Polski Koń Szlachetny Półkrwi, któ­ry kła­dzie nacisk na cechy konia spor­to­we­go przede wszyst­kim do dys­cy­plin ujeż­dże­nia i sko­ków przez prze­szko­dy.

Prefiks SPORT pre­miu­je dziel­ność wierz­cho­wą kla­czy wery­fi­ko­wa­ną w pró­bach dziel­no­ści, MPMK, MŚMK (w ujeż­dże­niu, sko­kach przez prze­szko­dy, WKKW i raj­dach dłu­go­dy­stan­so­wych), wyści­gach i spo­rcie jeź­dziec­kim.

Jeśli klacz ukoń­czy polo­wą wierz­cho­wą pró­bę dziel­no­ści

  • z wyni­kiem wybit­nym 40 lub wię­cej pkt. (na 50) - uzy­ska 10 pkt. hodow­la­nych
  • z wyni­kiem bar­dzo dobrym - 35-39,9 pkt. lub wię­cej (na 50) - uzy­ska 5 pkt. hodow­la­nych.

Jeśli klacz ukoń­czy­ła sta­cjo­nar­ną wierz­cho­wą pró­bę dziel­no­ści

  • z oce­ną bar­dzo dobrą lub wybit­ną
    do 2010 r. 60 pkt. lub wię­cej (na 80; 40 zali­cza­ło pró­bę)
    od 2011 r. 63 pkt. lub wię­cej (na 80; 45 zali­cza pró­bę)
    - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych
  • z oce­ną dobrą
    do 2010 r. - 50-59,9 pkt. (na 80; 40 zali­cza­ło pró­bę)
    od 2011 r. - 54-62,9 pkt. (na 80; 45 zali­cza pró­bę)
    - uzy­ska 10 pkt. hodow­la­nych.

Jeśli klacz weź­mie udział w Mistrzostwach Polski Młodych Koni

  • za zdo­by­cie kwa­li­fi­ka­cji uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
  • za zdo­by­cie miej­sca w MPMK uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
    • 1-15 w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej MPMK w sko­kach
    • 1-5 w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej MPMK w ujeż­dże­niu i WKKW
    • 1-3 w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej MPMK w powo­że­niu
    • w MPMK w raj­dach na dystan­sie 80 km lub więk­szym uzy­ska mini­mal­ną pręd­kość 14 km/godz.

Jeśli klacz weź­mie udział w Mistrzostwach Świata Młodych Koni

  • za zdo­by­cie miej­sca w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej uzy­ska 40 pkt. hodow­la­nych
  • za awans do fina­łu uzy­ska 40 pkt. hodow­la­nych.

Jeśli w wyści­go­wych pró­bach dziel­no­ści klacz uzy­ska 5 płat­nych miejsc - uzy­ska 35 pkt. hodow­la­nych.

Jeśli klacz weź­mie udział w spo­rcie jeź­dziec­kim

  • w ujeż­dże­niu i osią­gnie w kon­kur­sie kla­sy C i wyż­szej wynik 60% i wyż­szy - uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych
  • w sko­kach przez prze­szko­dy osią­gnie w kon­kur­sie kla­sy C i wyż­szej (zwy­kłe, dokład­no­ści, dwu­fa­zo­we [liczo­ny wynik I fazy] i dwu­naw­ro­to­we - każ­dy nawrót liczo­nych oddziel­nie) prze­jazd bez pkt. kar­nych - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych
  • w WKKW ukoń­czy zawo­dy kra­jo­we kla­sy CIC* i wyż­szej - uzy­ska 40 pkt. hodow­la­nych
  • w raj­dach dłu­go­dy­stan­so­wych na dystan­sie 80 km lub więk­szym uzy­ska mini­mal­ną pręd­kość 14 km/godz. - uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych
  • w ran­kin­gu WBFSH/FEI ujeż­dże­nie osią­gnie miej­sce:
    • 1-200 - uzy­ska 50 pkt. hodow­la­nych
    • 201-500 - uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
    • poni­żej 500 - uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych
  • w ran­kin­gu WBFSH/FEI sko­ki osią­gnie miej­sce:
    • 1-200 - uzy­ska 80 pkt. hodow­la­nych
    • 201-500 - uzy­ska 60 pkt. hodow­la­nych
    • poni­żej 500 - uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
  • w ran­kin­gu WBFSH/FEI WKKW - osią­gnie miej­sce:
    • 1-200 - uzy­ska 60 pkt. hodow­la­nych
    • 201-500 - uzy­ska 40 pkt. hodow­la­nych
    • poni­żej 500 - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych.

Uzyskanie pre­fik­su SPORT było­by moż­li­we po osią­gnię­ciu przez klacz mini­mum 100 pkt. hodow­la­nych.

Prefiks POTOMSTWO pre­miu­je dziel­ność potom­stwa kla­czy wery­fi­ko­wa­ną w pró­bach dziel­no­ści, MPMK, MŚMK, wyści­gach i spo­rcie oraz jego kla­sę hodow­la­ną.

Klacz, któ­rej potom­stwo ukoń­czy­ło polo­wą wierz­cho­wą pró­bę dziel­no­ści

  • z wyni­kiem wybit­nym 40 pkt. lub wię­cej (na 50) - uzy­ska 5 pkt. hodow­la­nych
  • z wyni­kiem bar­dzo dobrym 35-39,9 pkt. - uzy­ska 2 pkt. hodow­la­ne.

Klacz, któ­rej potom­stwo ukoń­czy­ło sta­cjo­nar­ną wierz­cho­wą pró­bę dziel­no­ści

  • z oce­ną bar­dzo dobrą lub wybit­ną
    do 2010 r. 60 pkt. lub wię­cej (na 80; 40 zali­cza­ło pró­bę)
    od 2011 r. 63 pkt. lub wię­cej (na 80; 45 zali­cza pró­bę)
    - uzy­ska 10 pkt. hodow­la­nych
  • z oce­ną dobrą
    do 2010 r. 50-59.9 pkt. (na 80; 40 zali­cza­ło pró­bę)
    od 2011 r. 54-62.9 pkt. (na 80; 45 zali­cza pró­bę)
    - uzy­ska 5 pkt. hodow­la­nych.

Klacz, któ­rej potom­stwo uzy­ska­ło w Mistrzostwach Polski Młodych Koni

  • kwa­li­fi­ka­cję - za każ­de­go potom­ka uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych
  • zdo­by­cie przez potom­ka miej­sca uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych:
    • 1-15 w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej MPMK w sko­kach
    • 1-5 w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej MPMK w ujeż­dże­niu i WKKW
    • 1-3 w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej MPMK w powo­że­niu
    • w MPMK w raj­dach na dystan­sie 80 km lub więk­szym uzy­ska mini­mal­ną pręd­kość 14 km/godz.

Klacz, któ­rej potom­stwo w Mistrzostwach Świata Młodych Koni

  • zdo­by­ło miej­sce w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych
  • zdo­by­ło awans do fina­łu - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych.

Klacz, któ­rej potom­stwo w wyści­go­wych pró­bach dziel­no­ści

  • uzy­ska­ło 5 płat­nych miejsc - uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych.

Klacz, któ­rej potom­stwo w spo­rcie jeź­dziec­kim

  • w ujeż­dże­niu osią­gnę­ło w kon­kur­sie kla­sy C i wyż­szej wynik 60% i wyż­szy - uzy­ska 5 pkt. hodow­la­nych
  • w sko­kach przez prze­szko­dy osią­gnę­ło w kon­kur­sie kla­sy C i wyż­szej (kon­kur­sy zwy­kłe, dokład­no­ści, dwu­fa­zo­we [liczo­ny wynik I fazy] i dwu­naw­ro­to­we [każ­dy nawrót liczo­ny oddziel­nie]) prze­jazd bez pkt. kar­nych - uzy­ska 10 pkt. hodow­la­nych
  • w WKKW ukoń­czy­ło zawo­dy kra­jo­we kla­sy CIC* i wyż­szej - otrzy­ma 20 pkt. hodow­la­nych
  • w raj­dach dłu­go­dy­stan­so­wych na dystan­sie 80 km lub więk­szym uzy­ska­ło mini­mal­ną pręd­kość 14 km/godz. - uzy­ska 5 pkt. hodow­la­nych
  • w ran­kin­gu WBFSH/FEI ujeż­dże­nie osią­gnę­ło miej­sce:
    • 1-200 - uzy­ska 25 pkt. hodow­la­nych
    • 201-500 - uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych
    • poni­żej 500 - uzy­ska 5 pkt. hodow­la­nych
  • w ran­kin­gu WBFSH/FEI sko­ki osią­gnę­ło miej­sce:
    • 1-200 - uzy­ska 40 pkt. hodow­la­nych
    • 201-500 - uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
    • poni­żej 500 - uzy­ska 15 pkt. hodow­la­nych
  • w ran­kin­gu WBFSH/FEI WKKW osią­gnę­ło miej­sce:
    • 1-200 - uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
    • 201-500 - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych
    • poni­żej 500 - uzy­ska 10 pkt. hodow­la­nych.

Klacz, któ­rej cór­ki uzy­ska­ły sta­tus kla­czy zaro­do­wej

  • za każ­dą klacz wpi­sa­ną do księ­gi - uzy­ska 20 pkt. hodow­la­nych
  • za każ­dą klacz kate­go­rii SPORT - uzy­ska 40 pkt. hodow­la­nych
  • za każ­dą klacz kate­go­rii POTOMSTWO - uzy­ska 60 pkt. hodow­la­nych
  • za każ­dą klacz kate­go­rii ELITA - uzy­ska 80 pkt. hodow­la­nych.

Klacz, któ­rej syno­wie uzy­ska­li sta­tus ogie­ra zaro­do­we­go

  • za każ­de­go ogie­ra kate­go­rii C - uzy­ska 30 pkt. hodow­la­nych
  • za każ­de­go ogie­ra kate­go­rii B - uzy­ska 60 pkt. hodow­la­nych
  • za każ­de­go ogie­ra kate­go­rii A - uzy­ska 80 pkt. hodow­la­nych
  • za każ­de­go ogie­ra kate­go­rii E - uzy­ska 100 pkt. hodow­la­nych.

Uzyskanie pre­fik­su POTOMSTWO było­by moż­li­we po osią­gnię­ciu przez klacz mini­mum 100 pkt. hodow­la­nych z tytu­łu dziel­no­ści potom­stwa i jego kla­sy hodow­la­nej.
Dostarczenie wyni­ków spor­to­wych kla­czy i/lub jej potom­stwa do PZHK leża­ło­by w gestii hodow­cy - do cza­su powsta­nia bazy danych w PZJ, na co są wido­ki w związ­ku z wpro­wa­dza­nym tam pro­gra­mem kom­pu­te­ro­wym obsłu­gu­ją­cym dzia­ła­nie naszej fede­ra­cji jeź­dziec­kiej.

Prefiks ELITA pre­miu­ją­cy zarów­no dziel­ność wła­sną kla­czy wery­fi­ko­wa­ną w pró­bach dziel­no­ści i spo­rcie jeź­dziec­kim, jak i dziel­ność spor­to­wą i jakość hodow­la­ną jej potom­stwa, otrzy­ma­ją kla­cze, któ­re uzy­ska­ją 200 pkt., w tym mini­mum 40 pkt. za użyt­ko­wość wła­sną i min. 100 pkt. za użyt­ko­wość potom­stwa.

Prezentowany sys­tem jest pro­po­zy­cją już kil­ka­krot­nie dys­ku­to­wa­ną w krę­gach hodow­ców, lecz wciąż jest otwar­ty na uwa­gi i suge­stie. Na pod­sta­wie wyni­ków wierz­cho­wych prób dziel­no­ści kla­czy prze­pro­wa­dzo­nych w 2009 r. pró­bo­wa­łem zorien­to­wać się, wyko­rzy­stu­jąc dostęp­ne bazy danych z wyni­ka­mi (brak bazy z wyni­ka­mi spor­to­wy­mi naszych koni - dla­te­go tych punk­tów nie uwzględ­ni­łem w zesta­wie­niu), ile spo­śród nich zdo­by­wa­ło­by punk­ty hodow­la­ne w kate­go­rii SPORT i POTOMSTWO:

  • w polo­wych i sta­cjo­nar­nych pró­bach dziel­no­ści punk­ty do kate­go­ry­za­cji zdo­by­ły­by 222 kla­cze (dla sie­bie w kate­go­rii SPORT i dla swo­ich matek w kate­go­rii POTOMSTWO),
  • za zakwa­li­fi­ko­wa­nie się i zdo­by­te miej­sca w MPMK punk­ty do kate­go­ry­za­cji zdo­by­ło­by 114 kla­czy w kate­go­rii SPORT i 324 w kate­go­rii POTOMSTWO,
  • za miej­sce w kla­sy­fi­ka­cji koń­co­wej lub awans do fina­łu Mistrzostw Świata Młodych Koni punk­ty do kate­go­ry­za­cji zdo­by­ło­by 6 kla­czy w kate­go­rii POTOMSTWO,
  • za miej­sce w ran­kin­gu WBFSH punk­ty do kate­go­ry­za­cji zdo­by­ły­by 3 kla­cze w kate­go­rii SPORT i 32 kla­cze w kate­go­rii POTOMSTWO.

Jak zachę­cić hodow­ców do testo­wa­nia kla­czy w kie­run­ku przy­dat­no­ści do użyt­ko­wa­nia wierz­cho­we­go? Niewielki udział kla­czy stad­nych pół­krwi testo­wa­nych w kie­run­ku dziel­no­ści wierz­cho­wej spra­wia, że dla zapew­nie­nia szyb­sze­go tem­pa dosko­na­le­nia cech wierz­cho­wych koni kra­jo­wej popu­la­cji nale­ży wyraź­nie zwięk­szyć ich udział w pró­bach dziel­no­ści o jed­no­znacz­nie wierz­cho­wym cha­rak­te­rze, cze­mu mogło­by słu­żyć wpro­wa­dze­nie kate­go­ry­za­cji kla­czy wyraź­nie fawo­ry­zu­ją­ce udział kla­czy i jej potom­stwa w spo­rcie jeź­dziec­kim i wierz­cho­wych pró­bach dziel­no­ści.

Jacek Łojek
Zakład Hodowli Koni, SGGW
Komisja Księgi Stadnej Koni Rasy Polski Koń Szlachetny Półkrwi

Więcej w Hodowla

Na górę