Connect with us

Hodowca i Jeździec

Furioso - Przedświty

Hodowla

Furioso - Przedświty

lek. wet. Adam Jończyk

Wpływ na ukształ­to­wa­nie koni mało­pol­skich mia­ły roż­ne szcze­py i rody (jak Shagya, Dahoman, Gidran), wywo­dzą­ce się od ogie­rów czy­stej krwi arab­skiej, anglo­ara­by fran­cu­skie -pocho­dzą­ce od przod­ków czy­stej krwi arab­skiej i peł­nej krwi angiel­skiej- oraz Furioso- Przedświty, któ­rych przod­ka­mi były głów­nie ogie­ry peł­nej krwi angiel­skiej.

Spośród rodów pół­krwi angiel­skiej do naj­zna­ko­mit­szych w hodow­li austro-węgier­skiej nale­ży szczep furio­so. Wywodzi się on w pro­stej linii męskiej od ogie­ra peł­nej krwi angiel­skiej FURIOSO, uro­dzo­ne­go w 1836 roku w sta­dzie J. Karolyi na Węgrzech, po impor­to­wa­nym z Anglii Privater i rów­nież impor­to­wa­nej Miss Furey. Był to koń o dobrym pocho­dze­niu. Jego przod­ko­wie nale­że­li do czo­ło­wych pro­duk­tów hodow­li angiel­skiej i stwo­rzy­li wiel­kie rody męskie. Furioso bie­gał na torze skrom­nie. W 1841Furioso, jako pię­cio­la­tek naby­ty został dla węgier­skich stad­nin pań­stwo­wych. Krył w stad­ni­nach Babolna i Mezohegyes przez 10 lat, aż do koń­ca swo­jej karie­ry stad­nej. Furioso był ciem­no­gnia­dej maści, moc­nej budo­wy, pra­wi­dło­wo i har­mo­nij­nie zbu­do­wa­ny, bar­dzo szla­chet­ny i odzna­czał się dosko­na­łym ruchem. Furioso senior łączo­ny był z kla­cza­mi pół­krwi angiel­skiej oraz arab­skiej i dał z nimi dosko­na­łe potom­stwo. Pozostawił po sobie 95 synów i 81 córek. Wśród synów Furioso senio­ra wybił się szcze­gól­nie Furioso I uro­dzo­ny w 1844 roku z kla­czy arab­skiej Assed. Furioso dał póź­niej dwie linie rado­wiec­kie, wywo­dzą­ce się od Furioso VI i VII. Drugim synem Furioso senio­ra, któ­ry ugrun­to­wał duży ród męski był Furioso X z angiel­skiej kla­czy Trevillam. Po pierw­szej woj­nie świa­to­wej konie furio­so roz­po­wszech­ni­ły się poza Węgrami i Austrią- w Czechosłowacji, Rumunii, Polsce, Bułgarii i Jugosławii. W Polsce ogie­ry furio­so sta­cjo­no­wa­ły głów­nie w Małopolsce. Najbardziej roz­po­wszech­ni­ła się krew furio­so w Nowosądeckim, gdzie wystę­po­wa­ła głów­nie z krwią przed­świ­tów.

Wśród licz­nych szcze­pów koni pół­krwi, jakie wytwo­rzy­ła hodow­la monar­chii austro-węgier­skiej nale­żą przed­świ­ty. Przedświty wywo­dzą się od zna­ko­mi­te­go ogie­ra peł­nej krwi angiel­skiej PRZEDŚWITA, uro­dzo­ne­go w Cherzelowie w Rzeszowskim w sta­dzie spół­ki hodow­la­nej J. Tarnowskiego i O. Orłowskiego. Przedświt był synem ogie­ra Knight of the Garter, śred­niej kla­sy i kla­czy The Jewel, któ­ra poza Przedświtem dawa­ła konie mier­ne i czę­sto jało­wi­ła. Przedświt był wyso­kiej kla­sy wyści­go­wej: bie­gał 32 razy, z cze­go wygrał 25 gonitw, 3 razy był dru­gi i raz trze­ci. W roku 1876 Przedświt został sprze­da­ny do austriac­kich stad pań­stwo­wych i otrzy­mał przy­dział do Piber. Jako repro­duk­tor odzna­czał się zarów­no w peł­nej krwi jak i pół­krwi, w któ­rej stwo­rzył duży ród przed­świ­tów. Z połą­cze­nia Przedświta z anglo­nor­mandz­ką kla­czą Eclatante uro­dził się w 1872 roku ciem­no­gnia­dy ogie­rek, któ­re­go nazwa­no Przedświt I, któ­ry stwo­rzył póź­niej wła­sny ród przez swo­ich synów Przedświty II, III, V, VI i VII. Przedświty poza Austrią były hodo­wa­ne w Czechach i w Polsce, głów­nie na tere­nie Małopolski. Ogiery zgro­ma­dzo­ne były głów­nie w SO Drogomyśl i czę­ścio­wo w SO Bogusławice. Stosunkowo naj­wię­cej przed­świ­tów - podob­nie jak furio­so - uży­wa­no w Nowosądeckim, gdzie krzy­żo­wa­no je mię­dzy sobą.

og. Dresk

Po dru­giej woj­nie świa­to­wej zgro­ma­dzo­no ogie­ry furio­so i przed­świ­ty w PSO Drogomyśl i Bogusławice, a kla­cze w PSK Łososina Dolna i Okocim w woj. kra­kow­skim. Następnie w wyni­ku likwi­da­cji SO Drogomyśl i dwóch wcze­śniej wspo­mnia­nych stad­nin, ogie­ry prze­nie­sio­no do SO Klikowa a kla­cze do SK Stubno. W okre­sie gdy SK Stubno weszło w skład kom­bi­na­tu rol­ne­go pochod­ne furio­so- przed­świ­tów prze­nie­sio­no do SK Prudnik, skąd po dwóch latach powró­ci­ły do SK Stubno. Po zało­że­niu w SK Stubno hodow­li peł­nej krwi, furio­so- przed­świ­ty zaczę­to hodo­wać w SK Kalników. W począt­ko­wym okre­sie dużą rolę hodow­la­ną ode­gra­ły ogie­ry: Batory (F.VII-6 i Sziloj Furioso po F.XXIII-8), Furioso XV-8 Bar po F. XV i F.V-1 po F.V, Furioso XV-53 Double po F.XV, Feddan po F.XV-8 Bar, dwaj syno­wie og. Feddan, ogie­ry Druzus i Okół, dwaj syno­wie ogie­ra P.VIII ogie­ry Przedświt VIII Sim i Przedświt VIII-21 Tłumaczowski, Przedświt II Wranik po Przedświt II, a na począt­ku lat osiem­dzie­sią­tych ogie­ry Przedświt XIII-4 po P.XIII i Furioso XXXIX - 16 po F.XXXIX. W celu dole­wu krwi uży­to w hodow­li furio­so- przed­świ­tów takich ogie­rów peł­nej krwi jak: Trojnat, Everest, Polonez, Sotis, Gwadar, Oltis, Cyborg a obec­nie Sexman. W hodow­li furio­so- przed­świ­tów sto­so­wa­no rów­nież dolew krwi anglo­arab­skiej przez ogie­ry Amban xxoo, Bawar, Etap, Lukan xxoo, Attis xxoo, Jar, Aragon xxoo i Grey. Wśród ogie­rów peł­nej krwi wyróż­ni­ły się Everest poprzez swo­je­go syna og. Estop od kl. Estella po P.II Wranik oraz wnu­ka og. ELIKSIR od kl. Egzotyka po Okół. Ogier ten pozo­sta­wił w hodow­li tak cen­ne mat­ki jak Galia od kl. Gabila po Bao d’Orillars sf, któ­ra dała do hodow­li trzech synów, a mia­no­wi­cie Galon po P.XIII-4, Gajusz po Elam i Ganges po Leandro hol. Kolejna cór­ka ogie­ra Eliksir, któ­ra mia­ła więk­sze zna­cze­nie hodow­la­ne to klacz Opaka od kl. Opoka po Sotis xx. Matka trzech ogie­rów Opium po Eksport, Opus po P.XIII-4 i Opar po Rancourer NBPS. Wszyscy trzej prze­ja­wia­li uzdol­nie­nia sko­ko­we. Trzecia cór­ka ogie­ra Eliksir, któ­ra zazna­czy­ła się w hodow­li to Fanfara od kl. Fatamorgana po Odłam, dała do stad ogie­rów dwóch synów: Faktor po Eksport i Fart po P.XIII-4. Ogier Sotis xx w hodow­li zazna­czył się szcze­gól­nie ogie­rem EDREDON od kl.Egonda po Batory, któ­re­go cór­ka kl. Dryssa jest mat­ką ogie­rów Drakon po Jam i Drozd po Grey. Druga cór­ka ogie­ra Edredon kl. Grana od kl. Gratka po Bao d’Orillars sf pozo­sta­wi­ła w hodow­li ogie­ry Grosz po Rancourer NRPS i Grand po Dresk. Z córek ogie­ra Sotis xx wyróż­ni­ły się Łucznia od kl, Łyżwa po Bawar dała ogie­ry Łuniniec po Eksport i Łuk po P.XIII-4 oraz kl. Emfaza od kl. Empiria po P.II Wranik, mat­ka ogie­rów Emeryk po Eksport i Ems po P.XIII-4. Ogier Gwadar xx zaist­niał w hodow­li furio­so- przed­świ­tów przez swo­je­go syna og. EKSPORT od kla­czy Erekcja po Okół. Ogier Eksport dał do hodow­li aż 11 synów, któ­rzy w zakła­dzie tre­nin­go­wym i pró­bach dziel­no­ści wyka­za­ły się dużą war­to­ścią użyt­ko­wą; śred­nia 87,56 punk­tów w pró­bie dziel­no­ści wysta­wia im oce­nę bar­dzo dobrą. Córka ogie­ra Eksport kl. Czatownia od kl. Czata po Kuraż dostar­czy­ła do hodow­li dwóch synów Czarlston po Czubaryk xx i Czambuł po P.XIII-4.

og. Harun I

W gru­pie ogie­rów anglo­arab­skich naj­lep­szy wynik hodow­la­ny osią­gnął ogier Amban xxoo (Maciek xx i Amethyste xxoo po Pinceau xx) poprzez dwóch synów Armana i Jama, Ogier ARMAN od kl.Armide po F.XV-53 Double dał trzy wyróż­nia­ją­ce się w hodow­li cór­ki: Klika, Elma i Drina. Klacz Klika od kl. Kotka po Batory w hodow­li mia­ła dwóch synów Klan po Jar i Klif po Jam, Klacz Elma od kl. Ekipa po Feddan wyróż­ni­ła się trze­ma syna­mi Elgon i Elam po Jam oraz Elpenor po Eksport. Wszystkie trzy wyróż­ni­ły się dużą war­to­ścią użyt­ko­wą w pró­bie śred­nia 87,75 punk­tów z oce­ną bar­dzo dobrą, z któ­rych og. ELAM był uży­ty jako czo­ło­wy w SK Kalników. Wybitna hodow­la­nie kl. Drina od kl. Dranatka po Trojnat xx zasłu­ży­ła się w hodow­li czte­re­ma syna­mi, w tym trze­ma rodzo­ny­mi brać­mi syna­mi ogie­ra P.XIII-4: Drogocin, Drinck i Dresk o wybit­nej war­to­ści użyt­ko­wej; śred­ni wynik pró­by dziel­no­ści 93,0 punk­ty. Wynik pró­by dziel­no­ści ogie­ra Dresk jest do dzi­siaj nie­po­bi­tym rekor­dem kra­jo­wym w meto­dzie punk­to­wej, wyno­szą­cym 98,08 punk­tów na 100 moż­li­wych. Ogier Dresk daje potom­stwo bar­dzo łatwe w pra­cy o dużej jezd­no­ści. Czwarty syn kla­czy Drina to og. Drabik po Aragon xxoo sprze­da­ny do Niemiec, gdzie po zda­niu pró­by dziel­no­ści na dru­gim miej­scu w ZT Marbach został uży­ty jako repro­duk­tor w nie­miec­kiej hodow­li koni pół­krwi. Drugim synem ogie­ra Amban xxoo o dużym zna­cze­niu hodow­la­nym był og. JAM od kl. Jamielina po P.VIII-2l Tłumaczowski, któ­ry w hodow­li zazna­czył się pozy­tyw­nie dzię­ki swo­jej cór­ce Juta od kl. Jurna po Chlor. Klacz Juta to mat­ka czte­rech synów o dużych walo­rach wierz­cho­wych. Wśród nich ogie­ry Jurand i Judym to syno­wie ogie­ra P.XIII-4. Junak jest po Aragon xxoo a og. Jung jest synem ogie­ra Dresk.

W ostat­nich latach łączo­no furio­so- przed­świ­ty rów­nież z ogie­ra­mi ras zagra­nicz­nych o uzdol­nie­niach spor­to­wych, co dawa­ło pozy­tyw­ne efek­ty. W latach 1984 - 1997 pod­da­no w ZT Kwidzyn pró­bie dziel­no­ści 78 ogie­rów pochod­nych furio­so- przed­świ­tów, któ­re uzy­ska­ły w pró­bie śred­ni wynik dla całej staw­ki 85,14 punk­tów- co wysta­wia im oce­nę bar­dzo dobrą. Pochodne furio­so- przed­świ­tów zaist­nia­ły rów­nież w spo­rcie. W ujeż­dże­niu naj­więk­sze suk­ce­sy odnio­sły wał. Kapitol po P.XIII-4 i Kantala po Druzus oraz wał. Erb po Polonez xx i Egzotyka po Okół. W sko­kach wyróż­ni­li się syno­wie ogie­ra Ererest xx wał. Arendarz od kl, Arnświta po P.II Wranik i wał. Belweder od kl. Beatrice po P.II Wranik. Klacz Danisa po Sotis xx i Dantyjka po Feddan. Wałach Gwar po Palonez xx i Gwarancja po Bawar oraz Opium po Eksport i Opaka po Eliksir. W WKKW naj­lep­sze wyni­ki osią­gnął wał. Kadryl po Polonez xx i Kokotka po F.XV-54 Double a Mistrzem Polski koni 5 let­nich w tej kon­ku­ren­cji jest og. Egzemus po Dryblas i Egzema po P.XIII-4.

og. Mores

Obecnie konie mało­pol­skie pochod­ne furio­so- przed­świ­tów są hodo­wa­ne wyłącz­nie przez hodow­ców pry­wat­nych. Na tere­nie dzia­ła­nia OZHK w Krakowie cen­trum ich hodow­li to powiat Nowy Sącz, a do czo­ło­wych hodow­ców nale­żą Stanisław Chomiczewski, Jan Górski, Andrzej Woda oraz Technikum Rolnicze w Nawojowej. Drugim pręż­nym ośrod­kiem hodow­li furio­so- przed­świ­tów jest teren dzia­ła­nia OZHK Rzeszów, gdzie do zna­czą­cych hodow­ców nale­żą Michał Sapiecha, Stanisław Procajło, Andrzej Jagodziński, Maria i Andrzej Bieńko, Jan Zuber oraz Józef Hubert Pekaniec SK „Kalników”, któ­ry korzy­sta z doradz­twa Józefa Pekańca, hodow­cy o dużej wie­dzy i doświad­cze­niu. Obecny mate­riał hodow­la­ny kla­czy mało­pol­skich w typie furio­so- przed­świ­tów według opi­nii Kierowników OZHK w Krakowie i Rzeszowie jest dobry. Hodowcy mają do dys­po­zy­cji dosta­tecz­ną licz­bę repro­duk­to­rów. Dla zacho­wa­nia typu mogą korzy­stać z synów ogie­ra Przedświt XIII-4 takich jak: Dresk, Drinck, Judym i Mogun. Do wyko­rzy­sta­nia hodow­la­ne­go są jesz­cze ostat­ni syno­wie Jama ogie­ry Bromir i Elgon oraz wnuk Big Bend po Elam, syno­wie ogie­ra Dresk ogie­ry Jung i Grand. Z synów ogie­ra Furioso XXXIX-16 czyn­ny w hodow­li pozo­stał jedy­nie ogier Estończyk od kl. Esterka po Okół. Do wyko­rzy­sta­nia w hodow­li celem dole­wu krwi są ogie­ry o rodo­wo­dach zaawan­so­wa­nych w krew, do któ­rych nale­żą: Harun I ciem­no­gnia­dy po Harun xx, któ­ry jest wnu­kiem świa­to­wej kla­sy wyści­gow­ca ogie­ra Behistoun. Matka ogie­ra Harun I kl. Przedświt XIII-34 jest cór­ką ogie­ra Przedświt XIII. Jarosz gnia­dy po Eksport i Jagoda po Oltis xx, zin­bre­do­wa­ny na ogie­ra peł­nej krwi Aquino. Mores ciem­no­gnia­dy po Frombork xx i Przedświt XIII-40 po P.XIII. Ogier Mores trzy­krot­nie w pró­bie dziel­no­ści uzy­skał mak­sy­mal­ną oce­nę 10 punk­tów za sko­ki luzem, par­kur i kros oraz kasz­ta­no­wa­ty Junak przed­sta­wia­ny wcze­śniej. Z ogie­rów peł­nej krwi angiel­skiej god­ny uży­cia jest gnia­dy Czarownik (Freedoms Choice i Czeggera) wł. SO Klikowa. W lutym do testu 100 dni zakwa­li­fi­ko­wa­no 9 ogie­rów pochod­nych furio­so- przed­świ­tów, co pozwo­li uzu­peł­nić stan repro­duk­to­rów mało­pol­skich typu furio­so- przed­świt. Większość tych ogie­rów jest zaawan­so­wa­na w krew, posia­da­ją dobry ruch, śred­nią boni­ta­cją 78,8 punk­tów i śred­nie dane bio­me­trycz­ne. 165,5-195,3-20,7.

Konie typu furio­so - przed­świ­ty jako jedy­ne w rasie mało­pol­skiej nie mają „stra­te­gicz­nej pań­stwo­wej stad­ni­ny” ale powin­ny być obję­te stra­te­gią hodow­la­ną Państwa.

lek. wet. Adam Jończyk
Pomorski Związek Hodowców Koni

Więcej w Hodowla

Na górę